Klub Gaja podsumował 23. edycję programu Święto Drzewa, która przebiegała pod hasłem Święto Drzewa SZUMIĄCE OPOWIEŚCI. W ten sposób chcieliśmy połączyć działania nakierowane na drzewa i przyrodę z poezją, do czego zainspirowała nas wspaniała poetka Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, której poświęcony był 2025 rok. W zeszłorocznej edycji programu Święto Drzewa wzięło udział blisko 8 tysięcy osób z ponad 800 podmiotów z kraju – placówek oświatowych, urzędów gmin i miast, nadleśnictw, stowarzyszeń, firm, a także osoby prywatne. Do licznika drzew na stronie internetowej Klubu Gaja dopisaliśmy blisko 16 tysięcy nowo posadzonych drzew i krzewów. Najbardziej aktywnych uczestników wyróżniliśmy nagrodami Czarodziejskiego Drzewa, które zostaną wręczone podczas inauguracji kolejnej 24. edycji Święta Drzewa w październiku 2026 roku w Warszawie. Wszystkim uczestnikom dziękujemy za wspólną pracę i zaangażowanie!

Organizowany przez Klub Gaja od 2003 roku program Święto Drzewa to szeroka edukacja na temat ochrony środowiska i zmian klimatu, poparta konkretnymi działaniami – sadzeniem i ochroną drzew. Jak co roku w październiku w całym kraju odbyły się lokalne obchody Święta Drzewa, w ramach których sadzono drzewa, krzewy, byliny i cebule kwiatowe, budowano domki dla owadów, organizowano lekcje tematyczne, zajęcia w terenie, wystawy, konkursy i happeningi poświęcone drzewom. Od początku programu Święto Drzewa, przez 23 lata, dzięki zaangażowaniu blisko 850 000 uczestników, wspólnie posadziliśmy blisko 1 088 000 drzew i krzewów, odkryliśmy ponad 250 niezwykłych drzew – finalistów konkursu Drzewo Roku, zbudowaliśmy blisko 2050 budek lęgowych i schronień dla ptaków, wiewiórek, nietoperzy, jeży i dzikich zapylaczy.

Co roku Klub Gaja przyznaje najaktywniejszym uczestnikom programu Święto Drzewa nagrody Czarodziejskiego Drzewa – za największą ilość posadzonych drzew, za szeroką współpracę oraz kreatywność działań. Rozdanie nagród Czarodziejskiego Drzewa 2026 odbędzie się 10 października 2026 roku w Warszawie podczas inauguracji 24. edycji programu Święto Drzewa. Serdecznie gratulujemy laureatom!

LAUREACI CZARODZIEJSKIEGO DRZEWA 2026

1. Szkoła Podstawowa z Oddziałami Integracyjnym im. Mikołaja Kopernika w Piaskach – za posadzenie 313 drzew, 18 krzewów i roślin zielnych oraz szeroką współpracę w ramach Święta Drzewa m.in. z Urzędem Gminy, radnymi, sołtysami, Nadleśnictwem Piaski i Stowarzyszeniem Łapą Pisane.
2. Przedszkole Miejskie nr 57 im. Marii Konopnickiej w Sosnowcu – za międzypokoleniową współpracę w ramach Święta Drzewa, m.in. z Nadleśnictwem Siewierz i Hospicjum św. Tomasza Apostoła w Sosnowcu.
3. Przedszkole nr 5 „W zaczarowanym lesie” w Siemiatyczach – za przeprowadzenie ciekawych warsztatów kulinarnych dla najmłodszych na terenie ziołowego ogródka „Niezłe ziółko” z udziałem nauczycielek z Litwy i Łotwy.
4. Centrum Edukacji i Rehabilitacji w Zabrzu – za długofalowe działania zwiększające bioróżnorodność ogrodu na terenie ośrodka i pozyskiwanie różnorodnych partnerów do wspólnych działań w ramach Święta Drzewa.
5. Gmina Kępice – za zorganizowanie Święta Drzewa na terenie gminy i zaangażowanie do współpracy m.in. Sołectw, Ochotniczych Straży Pożarnych, Spółdzielni Socjalnych i Szkoły Podstawowej w Kępicach.
6. Szkoła Podstawowa w Maciejowicach – za organizację różnorodnych działań w ramach Święta Drzewa z udziałem uczniów, rodziców, dziadków i bibliotekarek, m.in. wspólne czytanie książek i organizację konkursu plastyczno-literackiego „Opowieść drzewa – opowiadanie lub wiersz z perspektywy drzewa”
7. Gmina Miasto Ostrów Wielkopolski – za organizację corocznych obchodów Święta Drzewa i szeroką współpracę m.in. z Zakładem Oczyszczania i Gospodarki Odpadami, Nadleśnictwem Taczanów, Przedsiębiorstwem Wodociągów i Kanalizacji, Strażą Miejską, Schroniskiem dla Bezdomnych Zwierząt.
8. Przedszkole Gminne w Zespole Szkolno-Przedszkolnym w Kamieńcu – za organizację corocznych obchodów Święta Drzewa i organizację różnorodnych zajęć dla najmłodszych na temat drzew.

Wszystkim uczestnikom Święta Drzewa w 2025 roku serdecznie dziękujemy za wspólną pracę i zaangażowanie i już dzisiaj zapraszamy do udziału w kolejnej 24. edycji programu.

23. Święto Drzewa

Honorowe Patronaty – Prezydent m.st. Warszawy, Prezydent Miasta Bielsko-Biała, Prezydent Miasta Katowice, Prezydent Miasta Sosnowiec
Partnerzy strategiczni – Davines, Omnilogy, EY GDS Poland
Partnerzy – Environmental Partnership Association, Tree of the Year, Fundacja Drzewo i Jutro
Współpraca – Partnerstwo dla Klimatu,  Służewski Dom Kultury, Centrum Informacji Naukowej i Biblioteka Akademicka, Bielsko-Biała Polska Stolica Kultury 2026, International Tree Foundation, Ayvens Poland,  Life Terra, Fundacja Kamili Skolimowskiej 

W marcu w Bielsku-Białej odbyło się spotkanie partnerów projektu „Ożywianie kultury w przestrzeniach miejskich” (REinventing Culture in Urban Places – RECUP) realizowany w programie URBACT IV. Międzynarodowa grupa przedstawicieli z sześciu miast partnerskich odwiedziła Cmentarz Żydowski oraz Tajemniczy Ogród, który powstał na nieużytku cmentarza z inicjatywy Klubu Gaja, Gminy Wyznaniowej Żydowskiej i Miasta Bielska-Biała. Tajemniczy Ogród to jedno z nieoczywistych miejsc dzielenia się historią, kulturą, sztuką i naturą oraz włączania w szczególności dzieci i młodzieży w opiekę nad tym miejscem. Podczas spotkania (5 marca) Jacek Bożek z Klubu Gaja poprowadził z grupą partnerów warsztat Drzewo – Słowo – Wiatr, który zakończył się wspólnym stworzeniem instalacji artystycznej w przestrzeni dzikiej przyrody Tajemniczego Ogrodu.

Projekt „Ożywianie kultury w przestrzeniach miejskich” opiera się na współpracy miast europejskich i transferze sprawdzonych rozwiązań, m.in. modelu działań rozwiniętego w dzielnicy Újbuda w Budapeszcie, gdzie poprzez mikro inicjatywy kulturalne i zaangażowanie mieszkańców udało się przeciwdziałać izolacji społecznej i cyfrowej. W projekcie kultura traktowana jest nie jako gotowa oferta instytucji, lecz jako proces współtworzenia miasta przez jego mieszkańców. Takie działania mają budować poczucie wspólnoty, wzmacniać relacje sąsiedzkie oraz przywracać miejskim przestrzeniom funkcję miejsc spotkań i dialogu.

Podczas wizyty w Bielsku-Białej, grupa przedstawicieli z Węgier, Holandii, Chorwacji , Hiszpanii i Irlandii zapoznała się w różnymi rozwiązaniami w naszym mieście, odwiedziła m.in. Centrum Seniora, Punkt 11, Szyndzielnię. W programie wizyty znalazł się także Cmentarz Żydowski oraz Tajemniczy Ogród, który powstał na nieużytku cmentarza z inicjatywy Klubu Gaja, Gminy Wyznaniowej Żydowskiej i Miasta Bielska-Biała. Uczestniczki i uczestnicy spotkania wysłuchali opowieści Dariusza Gajnego i Jakuba Nowaka o historii cmentarza oraz wydarzeniach kulturalnych, które odbywają się w zabytkowym Domu Ceremonii. Natomiast Jacek Bożek z Klubu Gaja opowiedział o procesie społecznym tworzenia Tajemniczego Ogrodu i poprowadził z grupą partnerów warsztat Drzewo – Słowo – Wiatr, który zakończył się wspólnym stworzeniem instalacji artystycznej w przestrzeni dzikiej przyrody.

Jacek Bożek, założyciel i lider Klubu Gaja, który prowadził warsztat „Drzewo – Słowo – Wiatr, podkreśla – „Przyroda może łączyć ludzi różnych kultur i języków ponad podziałami. Daje im wspólną przestrzeń, którą można wypełnić skupieniem i zagłębieniem się w otaczający nas świat i siebie samego. To wielki dar natury, który otrzymujemy tylko dzięki temu, że jesteśmy mieszkańcami planety Ziemia. Wszyscy bez wyjątku. Nie zawsze potrafimy to docenić. Nie zawsze jesteśmy za ten dar wdzięczni. Dlatego też warto o tym przypominać i młodszym i starszym. Dostaliśmy to miejsce w prezencie i dlatego dbanie o tą spuściznę jest naszym zobowiązaniem. Do tego powinna służyć między innymi edukacja ekologiczna. Jeśli to tylko możliwe głęboką naukę powinniśmy zaczynać od naszych serc, emocji i uczuć. Takie poruszające doświadczenia zostają w naszej pamięci na dłużej, a często na zawsze. Możliwość takiej głębokiej edukacji daje przestrzeń Tajemniczego Ogrodu w Bielsku-Białej. Samo wejście na teren cmentarza żydowskiego powoduje natychmiastowe skupienie i wkroczenie w inną niż codzienna rzeczywistość. Po raz kolejny przekonaliśmy się o tym prowadząc zajęcia w Tajemniczym Ogrodzie z międzynarodową grupą, która znalazła się w Bielsku-Białej w związku z realizacją projektu”.

Kinga Czernek, koordynatorka projektu „Ożywianie kultury w przestrzeniach miejskich” podkreśla – „Dla Bielska-Białej, jednego z partnerów projektu, udział w sieci URBACT IV stał się naturalnym krokiem w rozwoju miasta jako ośrodka kultury i kreatywności. Projekt dobrze wpisał się w lokalny kontekst  – zarówno w działania pilotażowe jak i prezentujące wartości (kreatywność – natura – wspólnota) przyświecające także wartościom pierwszej w historii Polskiej Stolicy Kultury 2026, którą została Bielsko-Biała. Dzięki współpracy z europejskimi partnerami Bielsko-Biała testuje nowe formy aktywizacji mieszkańców, łącząc lokalne dziedzictwo, sztukę i nowoczesne narzędzia partycypacji. W praktyce oznacza to traktowanie miasta jako laboratorium kultury, w którym przestrzeń publiczna – ulice, place czy instytucje – staje się miejscem wspólnego tworzenia, eksperymentowania i budowania silniejszych więzi społecznych. Dzięki temu projekt nie tylko wzbogaca ofertę kulturalną, ale także wspiera rozwój bardziej otwartego, kreatywnego i odpornego społecznie miasta”.

Projekt „Ożywianie kultury w przestrzeniach miejskich” (REinventing Culture in Urban Places – RECUP) realizowany w programie URBACT IV jest realizowany przez 6 partnerów europejskich. Lider projektu: Újbuda (11. dzielnica Budapesztu) – Węgry. Partnerzy: Bielsko-Biała – Polska, Amersfoort – Holandia, Dubrovnik Development Agency (DURA) – Chorwacja, Mancomunitat l’Horta Nord – Hiszpania, Sandyford Business District – Irlandia. Międzynarodową sieć miast  testuje rozwiązania kulturalne w przestrzeni miejskiej, przeciwdziała izolacji społecznej, wykorzystuje kulturę jako narzędzie integracji społecznej. Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego na lata 2021‑2027 w ramach Programu URBACT IV.

Już 24 marca o godzinie 18.00 w Parlamencie Europejskim w Brukseli odbędzie się ogłoszenie zwycięzcy plebiscytu na Europejskie Drzewo Roku 2026, w którym brało udział polskie Krzywe Drzewo w Szydłowcu – Drzewo Roku 2025 polskiej edycji konkursu organizowanego przez Klub Gaja.

ZAPRASZAMY NA BEZPOŚREDNIĄ RELACJĘ Z CEREMONI WRĘCZENIA NAGRÓD – 24 marca, godz. 18.00

https://www.youtube.com/watch?v=AJnz_OruagE

Na zdjęciu: Krzywe Drzewo w Szydłowcu. Fot.Krzysztof Karpiński

Organizowany od 16. lat przez Klub Gaja konkurs Drzewo Roku ma na celu zwrócenie uwagi na ciekawe drzewa, które od pokoleń są częścią lokalnej społeczności, polskiej kultury i historii. W tym roku w finale konkursu znalazły się majestatyczne dęby, miododajne lipy,  szumiące topole, pachnąca lasem sosna i unikatowy w Polsce klon francuski. Które z drzew zdobędzie zaszczytny tytuł Drzewa Roku 2026 dowiemy się już w czerwcu, podczas internetowego głosowania na stronie drzeworoku.pl

Tegoroczna edycja konkursu Drzewo Roku Klubu Gaja zgromadziła  49 zgłoszeń ulubionych przez społeczności lokalne drzew z całej Polski. Obecnie zakończyliśmy pierwszy etap konkursu, w którym Jury spośród otrzymanych zgłoszeń wybrało 16. finalistów. Już w czerwcu wezmą oni udział w głosowaniu internetowym i powalczą o tytuł Drzewa Roku 2026. Zwycięzca będzie reprezentował nasz kraj w konkursie europejskim w 2027 roku.

Coroczne wybory Drzewa Roku gromadzą okazy nie koniecznie najstarsze czy najpiękniejsze, ale te najbardziej ulubione przez społeczności lokalne, drzewa z opowieścią, które inspirują i jednoczą ludzi. Tegoroczni finaliści to: dziewięć wiekowych dębów, będących świadkami historii, centrum życia społecznego i symbolami troski o przyrodę; 3 lipy drobnolistne które dają przestrzeń do modlitwy i zadumy, są inspiracją do podejmowania nowych wyzwań i wdzięcznym modelem dla niejednego fotografa; topola czarna rosnącą nad brzegiem Wisły i wielkomiejska topola kanadyjska; samotnie stojąca sosna zwyczajna, będąca celem wędrówek okolicznych mieszkańców i unikatowy w naszym kraju klon francuski.

Prof. Zbigniew Wilczek, biolog z Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach i członek Jury tak komentuje tegoroczne zgłoszenia drzew – „Do tegorocznej, 16. już edycji konkursu Drzewo Roku, zgłoszono 49 drzew mających istotne znaczenie społeczne, przyrodnicze i krajobrazowe. Poziom opisów drzew jest bardzo wysoki. Większość drzew zasługuje na wyróżnienie i kwalifikację do dalszych etapów konkursu. Dlatego też wybór 16. finalistów, w tym roku był wyjątkowo trudny. Wszystkim uczestnikom konkursu należą się szczególne podziękowania za trud w przygotowania zgłoszeń oraz za działania mające na celu ochronę drzew oraz ich promocję”.

„Bardzo jesteśmy w Klubie Gaja dumni z coraz większego zasięgu konkursu, który ma już swoje lokalne edycje w wielu miastach. O to właśnie chodzi w poszukiwaniu drzew mogących reprezentować społeczności, które budują swoją tożsamość także wokół przyrody. Okazuje się, że możemy jednoczyć się i współpracować w bardzo pozytywny sposób promując zasoby przyrodnicze i kapitał społeczny. Ekologia nie musi być kojarzona z nieustającymi zakazami i nakazami, co bardzo często zniechęca do niej ludzi. Ten pozytywny przekaz konkursu jest jego znakiem firmowym” – podkreśla Jacek Bożek, założyciel i szef Klubu Gaja.

Finaliści konkursu Drzewo Roku 2026

Dąb Józef (Wierzchucino, gm. Krokowa, woj. pomorskie) – dąb szypułkowy (Quercus robur), wiek ponad 400 lat, wys. 24 m, obw. 584 cm, pomnik przyrody. Zgłoszony przez Stowarzyszenie Turystyczne „Kaszuby Północne”, Lokalna Organizacja Turystyczna/ Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, Oddział Wierzchucino/Krokowskie Centrum Kultury w Krokowej.

Kaszubi są mocno przywiązani do natury oraz głęboko religijni. Dowodem na to jest niebywała troska o pomnik przyrody – dąb, którego z inicjatywy wiejskiej społeczności Brzyna i Wierzchucina nazwano Józef, na cześć śp. księdza kanonika Józefa Cisowskiego. Dąb Józef pełni rolę kapliczki i spotkań modlitewnych. Miejscowi zadbali o to, aby dojście do starodrzewu było ogólnodostępne, ogrodzone kamieniami, z ławkami, oznakowane jako pomnik przyrody i zadbane. Na jego pniu występują chronione gatunki porostów: złociszek jaskrawy (Chrysothrix candelaris) oraz odnożyca mączysta (Ramalina farinacea). Usłyszysz tu płynący w pobliżu strumyk, szelest liści oraz głos kukułki i wielu innych ptaków. Wizyta w tym miejscu poprawi Twoją kondycję psychiczną i poczujesz się lepiej. Dąb to wielka miłość i symbol jedności mieszkanek i mieszkańców Brzyna położonego nad Jeziorem Żarnowieckim oraz nadbałtyckiego Wierzchucina, które po I wojnie światowej stało się graniczną niemiecką wsią.

Topola Marzanna (Grudziądz, woj. kujawsko-pomorskie) – topola czarna (Populus nigra L.), wiek. 180 lat, wys.32 m, obw. 662 cm, pomnik przyrody. Zgłoszona przez Damiana Trzybińskiego.

Marzanna to wyjątkowa sokora rosnąca nad brzegiem Wisły, u podnóża grudziądzkiej Kępy Strzemięcińskiej, prawdopodobnie od połowy XIX w. Jej znak rozpoznawczy to monstrualny, w dużej mierze odsłonięty system korzeniowy, który pobudzając wyobraźnię, malowniczo biegnie ku rzece. Dawniej miała niemal 8 m obwodu i potężną koronę, dziś jest cieniem siebie. Powoli zamiera, rozpływając się w krajobrazie, jednak robi to wyjątkowo godnie. Imię zobowiązuje, przywołuje bowiem starą prawdę, iż przemijanie jest częścią porządku natury, nie zaś jego pęknięciem. Jeśli szukamy znaku, który pomoże pogodzić się z biegiem rzeczy, wystarczy położyć dłoń na jej pniu lub odsłoniętych korzeniach. Patrząc na jej okaleczoną, lecz wciąż obecną sylwetkę łatwiej zrozumieć, że życie nie polega na ocaleniu wszystkiego, ale na mądrym poddaniu się temu, co nieuchronne i na odwadze, by mimo wszystko wypuszczać nowe liście. Wiedzą o tym Ci, którzy kochają Marzanne, lecz tego rodzaju lekcji potrzebujemy dziś wszyscy.

Sosna Strażniczka na Trasie Siedmiu Wzgórz (Gorzów Wielkopolski, woj. wielkopolskie) – sosna zwyczajna (Pinus sylvestris L.), wiek ok. 220 lat, wys. 14 m, obw. 445 cm. Zgłoszona przez Miasto Gorzów Wielkopolski-Urząd Miasta, Wydział Ochrony Środowiska i Rolnictwa.

Sosna Strażniczka na Trasie Siedmiu Wzgórz ma ponad 200 lat i zwracający uwagę obwód 4,45 m. Jest celem wędrówek spacerujących mieszkańców, dając chwilę wytchnienia, a także cichym towarzyszem mijanym w czasie marszruty. Została wybrana Gorzowskim Drzewem Roku w 2025 r. Samotnie stojąca sosna na Trasie Siedmiu Wzgórz Gorzowa od lat przyciąga uwagę mieszkańców. Stoi niewzruszona, dumnie wznosi się ku niebu niczym strażnik czasu. Jej obecność budzi refleksje nad siłą natury, przemijaniem i niezwykłą zdolnością drzew do przetrwania. To drzewo żyje w wyobrażeniach mieszkańców jako symbol wytrwałości, piękna, ciszy i nieprzemijającej obecności przyrody w naszym życiu.

Dąb Bartosz- opiekun Bartoszyc (Bartoszyce, woj. warmińsko-mazurskie) – dąb szypułkowy (Quercus robur), wiek ok. 120 lat, wys. 20 m, obw. 250 cm. Zgłoszony przez Stowarzyszenie Integracji Osób Niepełnosprawnych SION w Bartoszycach.

W Bartoszycach rośnie Dąb Bartosz. Osoby z niepełnosprawnościami przychodzą do niego z życzeniami. Często te życzenia się spełniają-choć nikt nie wie jak. Dąb jest wysoki. Ale to nie z powodu wielkości jest znany w okolicy – lecz przez swojego niezwykłego mieszkańca – kota Borysa, który nigdy nie schodził z drzewa (historia autentyczna). Ludzie mówili, że to dziwny kot, który wybrał dąb za swój dom. Są słynni w okolicy, rozumieli się bez słów. Kiedy przychodziła burza, dąb pochylał gałęzie, by osłonić zwierzę przed deszczem. Gdy noc była cicha, kot mruczał tak miękko, że liście drżały jak od wiatru. Dąb Bartosz i kot Borys byli bardzo ze sobą związani. Bartosz jest symbolem dobroci, opiekuńczości. Legenda głosi, że drzewo jest opiekunem Bartoszyc, który pilnuje by spokój nie opuścił tego miejsca. Czuwa nad mieszkańcami by mogli spać spokojnie, tak jak czuwał, by kot Borys czuł się bezpiecznie w jego konarach. „Nie bójcie się. Dopóki rosnę, Bartoszyce będą bezpieczne”.

Dąb Lubiech (gm. Świerzawa, woj. dolnośląskie) – dąb szypułkowy (Quercus robur), wiek ok. 300 lat, wys. 35 m. obw. 670 cm. Zgłoszony przez Zbigniewa Mosonia.

Dąb Lubiech to symbol Gór i Pogórza Kaczawskiego, Krainy Wygasłych Wulkanów, na Dolnym Śląsku. Potężna sylwetka tego wyjątkowego drzewa towarzyszy pięknej, historycznej miejscowości oraz najwyższym szczytom regionu. Rosnący na obrzeżach wsi, wspaniale się prezentuje na tle masywu Okola – jednego z najwyższych szczytów Gór Kaczawskich. To patron turystyki. W otoczeniu drzewa utworzono miejsce odpoczynku z ławami, stołami i ogniskiem, co sprawia, że przy dębie chętnie organizowane są finały imprez turystycznych – rajdów i wycieczek. Dąb Lubiech to także symbol niezłomności i potęgi. W przeszłości towarzyszyła mu lipa, która spłonęła po uderzeniu pioruna, przejmując na siebie nieoczekiwane zagrożenie i ratując swego towarzysza. Oba drzewa na mapach historycznych oznaczone są jako Pomnik Przyrody (N.D. – Natur denkmal). Nieczynne wulkany w swej zastygłej historii liczącej miliony lat symbolicznie dodają energii trwającemu dumnie w sercu Krainy Wygasłych Wulkanów olbrzymowi, który corocznie eksploduje tysiącami zielonych liści. 

Topola Obrońców (Warszawa, woj. mazowieckie) – Topola kanadyjska (Populus xcanadensis  Moench ‘Serotina Aurea’), wiek ok. 100 lat, wys. 25 m, obw.453 cm, pomnik przyrody. Zgłoszony przez Zarząd Zieleni m.st. Warszawy.

To najprawdopodobniej najstarsza topola kanadyjską odmiany „Serotina Aurea” w Polsce! Warszawskie Drzewo Roku 2025. Posadzona w międzywojniu w okolicach popularnego targowiska „Zieleniaka”, które w czasie wojny stało się obozem przejściowym dla tysięcy wysiedlonych ludzi. Ta topola jest jak sama Warszawa – zakorzeniona w trudnej przeszłości, jednak wciąż żywa. Od niepamiętnych czasów drzewa te pojawiają się w legendach, wierzeniach i mitach, gdzie często wiąże się je z przemijaniem, śmiercią lub granicą między światami. Utarło się powiedzenie, że drzewa są niemymi świadkami historii, lecz topole – dzięki specyficznej budowie swych liści – naprawdę wydają się mówić. Gdyby rzeczywiście tak było, topola z „Zieleniaka” z pewnością miałaby sporo do powiedzenia – o heroizmie walczących, ale też o bólu i tragedii niewinnych, którzy zginęli bez możliwości obrony. Dziś rośnie nieopodal pomnika „Barykada Września”, upamiętniającego heroicznych obrońców Ochoty z września 1939 roku, niejako pełniąc przy nim wartę.

LipoCello (Żory, woj. śląskie) – lipa drobnolistna (Tilia cordata), wiek ok. 120 lat, wys. ok.18 m, obw. 240 cm. Zgłoszona przez Liliannę Cimałę z kl.IV z Zespołu Szkolno-Przedszkolnego nr 11 w Żorach.

Dla Lilianny to drzewo jest wyjątkowe, bo przypomina jej dzień, którego nigdy nie zapomni.  „Był piękny, ciepły maj, a ja byłam trochę zdenerwowana, bo tego dnia zdawałam do Państwowej Szkoły Muzycznej. Chciałam grać na fortepianie, lecz komisja zaproponowała wiolonczelę – nie brałam jej wcześniej pod uwagę, dlatego przestraszyłam się i zaczęłam płakać. Powiedziałam mamie, że pewnie nie dostanę się do szkoły, bo pani pokazała mi takie wielkie skrzypce na śrubokręcie. Mama powiedziała, że to piękny instrument. Kiedy już szłyśmy na parking do auta, zobaczyłam lipę drobnolistną. Gdy podeszłam bliżej, zauważyłam, że pod nią coś się świeci – coś leżało na ziemi. To był kapsel z napisem To dopiero początek. Zaczęłam się śmiać i postanowiłam spróbować tego, co przyniesie los. To drzewo dodało mi tej odwagi. Teraz gra na wiolonczeli to moja pasja, a to drzewo przypomina mi tamtą chwilę” – opowiada Lilianna. Lipa rośnie przy szkole muzycznej, cicha i rozłożysta. Daje cień ptakom, pożytek pszczołom i chwilę oddechu tym, którzy się zatrzymają. Cicho szepcze, że i w tym miejscu może zacząć się coś wielkiego.

Dąb Marcina Rożka (Wolsztyn, woj. wielkopolskie) – dąb szypułkowy (Quercus robur), wiek. nieznany, wys. 25 m, obw. 459 cm, pomnik przyrody. Zgłoszony przez Urząd Miejski w Wolsztynie.

Nazwa drzewa pochodzi od nazwiska słynnego wolsztyńskiego rzeźbiarza Marcina Rożka. Według lokalnych przekazów początkiem XX wieku młody i niezwykle utalentowany Rożek miał nocami `zakradać się do parku hrabiego Mycielskiego, rzeźbiąc w konarach drzew fantastyczne stwory rodem ze świata antyku. Prawdopodobnie zachwycony talentem artysty i pięknem jego niecodziennych prac, hrabia zlecił już dorosłemu Rożkowi wyrzeźbienie na potężnym dębie wizerunków Fauna i Meduzy. Te które obecnie znajdują się na konarze drzewa, są kopiami wykonanymi przez lokalnego artystę Wiesława Stępyre, natomiast oryginały można zobaczyć w pobliskim Muzeum Marcina Rożka. Drzewo rosnące w wolsztyńskim parku od lat zajmuje szczególne miejsce w sercach mieszkańców i jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych punktów w mieście.

Melodia Loary (Żelkowo, gm. Główczyce, woj. pomorskie) – klon francuski (Acer monspessulanum), wiek ponad 86 lat, wys. 8 m, obw. 130 cm. Zgłoszony przez Łukasza Fuglewicza (Słowiński Park Narodowy) we współpracy z Zespołem Szkolno-Przedszkolnym w Żelkowie.

Klon francuski w małej wsi na Pomorzu – to brzmiało zbyt pięknie, aby mogło być prawdą. A jednak. Idąc drogą od szkoły, przy kościele; mijając dawny majątek ziemski, dochodząc do cmentarza, docieramy po 700 metrach do celu. I faktycznie. Klon francuski w całej okazałości. Drzewo, którego nie sposób pomylić z innymi, choć jak widać uchodziło uwadze przez dziesiątki lat. Znane tylko wybranym, koneserom botaniki. Owszem klony francuskie spotkamy w ogrodach botanicznych, ale nie tak okazałe i wcale nie często. Ponowne odkrycie tego historycznego okazu nie tylko pobudziło wyobraźnię, ale i zainteresowanie przyrodą, historią regionu. Przede wszystkim też spowodowało zaangażowanie się wielu osób i instytucji ku wspólnemu celowi – stworzeniu wniosku na konkurs Drzewo Roku, a powstała podczas burzy mózgów nazwa „Melodia Loary” nawiązuje do przepływającej przez Żelkowo rzeki Łupawy.

Lipa Sobieskiego (Przeworsk, woj. podkarpackie) – lipa drobnolistna (Tilia cordata), wiek 320 lat, wys. 19 m, obw. 692 cm, pomnik przyrody. Zgłoszony przez Muzeum w Przeworsku Zespół Płacowo – Parkowy.

Lipa Sobieskiego rośnie przy pałacu, siedzibie Muzeum w Przeworsku, w zabytkowym Zespole Pałacowo-Parkowym książąt Lubomirskich. Zgodnie z legendą lipa została zasadzona ręką króla Jana III Sobieskiego. Prawdą jest, że król przebywał w Przeworsku w 1687 r., więc może wydarzenie rzeczywiście miało miejsce? O tym pamięta już tylko ona, nasza bohaterka i popiersie Jana III Sobieskiego, umieszczone nieopodal na cokole. Nasza lipa rośnie przy pałacu Lubomirskich już ponad 300 lat i jest najczęściej fotografowanym i najstarszym drzewem w parku. Niejedno widziała, niejedno słyszała, ale ciągle zachowuje dyskrecję. Od 1994 r. drzewo jest pomnikiem przyrody, a jego obwód pnia aktualnie wynosi 692 cm. Od 2024 r. nie jest sama, ponieważ ma stałego towarzysza, ostatniego właściciela pałacu księcia Andrzeja Lubomirskiego wykonanego z brązu, który siedzi na ławeczce tuż przy jej pniu. Niedawno też została upamiętniona na nowym logo muzeum, bo przecież jest ze wszystkich drzew najważniejsza.

Święta Lipka (Suchodolina, gmina Dąbrowa Białostocka, woj. podlaskie) – lipa drobnolistna (Tilia cordata), wiek 300 lat, wys. 18 m, obw. 610 cm. Zgłoszona przez Szkołę Podstawową w Suchodolinie.

Święta Lipka to około 300-letnie drzewo, będące symbolem Suchodoliny na Podlasiu. W jej pniu znajduje się naturalna wnęka z kapliczką – od pokoleń miejsce zapalania zniczy, składania kwiatów i krótkich modlitw podróżnych oraz mieszkańców. Lipa rosła już w czasach dawnego folwarku, pełniąc rolę punktu orientacyjnego na lokalnym trakcie i świadka historii pogranicza regionu. Procesje majowe zatrzymywały się przy Lipce, prosząc o zdrowie i urodzaj. Dziś drzewo łączy pokolenia jako żywy pomnik pamięci, element tożsamości i naturalna przestrzeń zadumy. Wiedzę o nim podtrzymują mieszkańcy poprzez opowieści, lokalne inicjatywy i popularyzację dziedzictwa przyrodniczo-kulturowego wsi. Święta Lipka to milczący, zielony strażnik historii i wspólnoty.

Dąb Fusia (Sobno, gm. Łukta, woj. warmińsko-mazurskie) – dąb szypułkowy (Quercus robur), wiek 230 lat, wys. 20 m, obw. 424 cm. Zgłoszony przez Michała Pietrusiaka.

Dąb Fusia rośnie na skraju lasu w Sobnie, w jednej z ostatnich zachowanych przed wycinką alei dębowo-bukowych. Drzewo dumnie reprezentuje miejsce, które pozwala się zanurzyć w prawdziwym starolesie. Jego imię upamiętnia mieszkankę Sobna, która próbowała chronić tutejszy las, lecz zmarła tragicznie, nie kończąc swojej misji. Drzewo stało się symbolem troski o las i pamięci o jej działaniach. Wokół niego las nadal żyje, a w koronach krąży bielik, który, jak mówią mieszkańcy, czuwa razem z Fusią nad tym fragmentem lasu. Dziś dąb jest miejscem spotkań i lekcją historii dla najmłodszych. Jego zgłoszenie do konkursu na Drzewo Roku ma przypominać o znaczeniu lasu i o tym, że jeszcze nie jest za późno, by go ocalić.

Dąb w Grzebienisku (gm. Duszniki, woj. wielkopolskie) – dąb szypułkowy (Quercus robur), wiek. ok. 100 lat, wys. 30 m, obw.450 cm, pomnik przyrody. Zgłoszone przez Szkołę Podstawową im. Józefa Gibowskiego w Grzebienisku

Ponad 100-letni dąb usytuowany jest na terenie Szkoły Podstawowej w Grzebienisku. Wiernie odtworzony wizerunek tego drzewa umieszczono w logo szkoły, przyjęte w 100 rocznicę jego posadzenia, wg przekazów, przez ówczesnego kierownika szkoły Józefa Gibowskiego, który od 1992 roku jest patronem szkoły. Był on wielbicielem przyrody, a przede wszystkim społecznikiem, animatorem życia wsi i patriotą. Więziony, torturowany
i zastrzelony przez gestapo w pobliskim lesie. Dąb jest punktem centralnym terenu szkoły. Odbywają się w jego cieniu ważne uroczystości szkolne, a także imprezy rekreacyjne i kulturalne z udziałem uczniów, rodziców, nauczycieli, absolwentów i gości. W jego bezpośrednim otoczeniu toczy się codzienne życie szkolne. Przy różnych okazjach dąb jest ozdabiany i stanowi tło wielu fotografii. Wspomniano o nim także w piosence szkolnej
z okazji przyjęcia logo szkoły.

Dąb Staszek (Laski, gm. Izabelin, woj. mazowieckie) – dąb szypułkowy (Quercus robur), wiek ok. 250 lat, wys. 20 m, obw. 320 cm, pomnik przyrody. Zgłoszony przez Gminne Przedszkole w Laskach „Akademia Pod Dębowym Liściem”.

Zanim powstało przedszkole, dąb szypułkowy już tu rósł. Pomimo wielu zmian zachodzących na przestrzeni lat, dąb zawsze nam towarzyszył społeczności przedszkolnej i doskonale wpasował się w obraz przedszkola, stając się symbolem najbliższego sąsiedztwa. Imię Staszek zostało wybrane na cześć pana Stanisława Maciasa, sołtysa Lasek, znanego z życzliwości i wzorowych relacji sąsiedzkich. Przy Staszku co roku świętowany jest Europejski Dzień Sąsiada. Dąb jest dla dzieci swoistym przyrodniczym kalendarzem i stanowi ważny element wielu zajęć dydaktycznych. Staszek służy wszystkim – łączy, integruje i tworzy przestrzeń do wspólnych spotkań. Pod jego rozłożystą koroną organizowane są pikniki dla przedszkolaków i ich rodzin, pozwalając cieszyć się naturą oraz bliskością naszej małej, serdecznej społeczności.

Dąb Folwarczny (Głogów, woj. dolnośląskie) – dąb szypułkowy (Quercus robur), wiek 120-140 lat, wys. 20 m, obw. 340 cm, pomnik przyrody. Zgłoszony przez Zespół Szkół Przyrodniczych i Branżowych w Głogowie.

W sercu Zespołu Szkół Przyrodniczych w Głogowie, tuż obok tętniących życiem klas i pracowni, stoi on – nasz Dąb Folwarczny. Uważa się, że został zasadzony na przełomie wieków, kiedy to na terenie obecnej szkoły istniały założenia folwarczne. Miejscowi opowiadają, że jego niezwykła, szeroka korona rozpostarta jest tak, by ochronić i objąć wszystkich, którzy znajdują się w jego cieniu. Jego niezwykła, życiowa energia wspierała Społeczność Szkoły w trudnych chwilach, gdy ważyły się Jej losy. Wśród uczniów i absolwentów krąży opowieść o „ Ośmiu życzeniach”. Mówi się, że gdy młody człowiek, stojąc w cieniu dębu, wypowie cicho, ale z wiarą swoje największe marzenie, związane z przyszłością i nauką, wtedy ON doda siły do jego realizacji. Wystarczy dotknąć jego szorstkiej kory i poczuć mądrość, jaką niesie w sobie to Drzewo-Mentor. Jego wizerunek znalazł odzwierciedlenie w logotypie Technikum i na sztandarze Szkoły.

Dąb Krzysztof (Poznań, woj. wielkopolskie) – dąb szypułkowy (Quercus robur), wiek 250-300 lat, wys. 19,5 m, obw. 388 cm, pomnik przyrody. Zgłoszona przez Zarząd Zieleni Miejskiej, Miasto Poznań.

W sercu poznańskiej Wildy, przy ul. Garczyńskiego/Prądzyńskiego, rośnie niezwykły bohater – dab szypułkowy Krzysztof, zwany „królem Wildy”. Jest jednym z najokazalszych w okolicy. Przetrwał obie wojny światowe, Powstanie Wielkopolskie i stał się cenna enklawą zieleni w gęstej zabudowie dzielnicy. Po modernizacji pobliskiego placu zabaw w 2010 roku dąb zyskał szczególną popularność. Jego obecność koi podopiecznych Wielkopolskiego Ośrodka Alzheimerowskiego i zapewnia cień dzieciom bawiącym się na skwerze. Dzięki regularnej opiece arborystów i systemowi nawadniania jest w dobrej kondycji. Krzysztof inspiruje też mieszkańców – z jego żołędzi wyhodowano młode Krzyśki przekazane do poznańskich szkół. W 2025 roku powstało o nim słuchowisko.

Dziękujemy wszystkim za zgłoszenia drzew do tegorocznej edycji konkursu Drzewo Roku! Mogą Państwo pomóc sadzić i chronić drzewa przekazując darowiznę lub 1,5% podatku dla Klubu Gaja. Na stronie klubgaja.pl znajdziecie Państwo Bezpłatny Program PIT lub w deklaracji podatkowej za 2025r. wystarczy wpisać KRS: 0000120069.

Przed nami ostatni tydzień głosowania na Europejskie Drzewo Roku 2026, w którym bierze udział Krzywe Drzewo w Szydłowcu (Crooked Tree). To pierwsze drzewo z woj. mazowieckiego, które dotarło tak daleko w historii tego plebiscytu. W 2025 zwyciężyło w polskiej edycji konkursu Drzewo Roku organizowanego od 15 lat przez Klub Gaja. Od dzisiaj na stronie głosowania nie zobaczymy już liczby punktów jakie mają poszczególne drzewa. Nasz kandydat w chwili utajnienia głosów był na drugim miejscu, tuż za dębem z Litwy. Na trzecim miejscu znajdowała się jabłoń ze Słowacji. Czy uda nam się po raz kolejny zwyciężyć w tym prestiżowym konkursie? Wszystko zależy od naszych głosów oddanych na https://www.treeoftheyear.org/vote/crooked-tree

Krzywe Drzewo – Crooked Tree to 110-letni wiąz szypułkowy w Szydłowcu, pochylający się nisko nad fosą okalającą malowniczą wyspę, na której znajduje się zamek Szydłowieckich i Radziwiłłów. Od lat jest symbolem miasta, miejscem spacerów i jednym z najczęściej fotografowanych punktów w mieście. Stał się także impulsem do działań społecznych i edukacyjnych. W ramach akcji „zWIĄZani z historią” mieszkańcy dzielili się archiwalnymi fotografiami i osobistymi historiami związanymi z drzewem, co zapoczątkowało proces dokumentowania lokalnego dziedzictwa. W Muzeum Miasta Szydłowca realizowane są również warsztaty edukacyjne inspirowane historią Krzywego Drzewa. Zobacz film o polskim kandydacie >>>

 „Krzywe Drzewo pokazuje, że przyroda i historia są nierozerwalnie związane z tożsamością miejsca. To nie jest tylko drzewo – to świadek ludzkich losów i symbol lokalnej pamięci”– podkreśla Katarzyna Majstrak z Szydłowieckiego Centrum Kultury – Zamek, które zgłosiło drzewo do konkursu.

ZAGŁOSUJ NA POLSKIE DRZEWO >>>>>

W głosowaniu na Europejskie Drzewo Roku 2026 , które zakończy się 22 lutego o godz. 16.00, znalazło się 12 ulubionych przez lokalne społeczności drzew z całej Europy, które wygrały w konkursach krajowych. Wszystkie je łączą niezwykłe historie i fakt, że są ważną częścią lokalnego życia i dumą mieszkańców.

Konkurs jak w latach poprzednich odbywa się tylko w języku angielskim. Podczas głosowania wybieramy dwa drzewa spośród wszystkich finalistów. Każdy może zagłosować tylko jeden raz ze swojego adresu e-mail. Oddany głos należy zatwierdzić na swojej skrzynce pocztowej. Zwycięzca zostanie ogłoszony 24 marca podczas ceremonii rozdania nagród w Parlamencie Europejskim w Brukseli.

Konkurs Europejskie Drzewo Roku od 16 lat odkrywa w całej Europie drzewa z najciekawszymi historiami, zwracając tym samym uwagę społeczną na ciekawe, stare drzewa jako ważne elementy dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego, które powinniśmy cenić i chronić. W konkursie biorą udział zwycięzcy etapów krajowych z całej Europy. Organizatorem konkursu jest Environmental Partnership Association (EPA) z siedzibą w Brukseli. W Polsce  Konkurs Drzewo Roku organizuje Klub Gaja.

Polskie drzewa mogą poszczycić znacznymi osiągnięciami się w tym prestiżowym europejskim plebiscycie. W 2017 roku Europejskim Drzewem Roku został Dąb Józef z Wiśniowej. W kolejnych latach zwycięzcami konkursu byli: Dąb Dunin – Strażnik Puszczy Białowieskiej (2022), Dąb Fabrykant z Łodzi (2023), Buk Serce Ogrodu z Arboretum w Wojsławicach (2024), Buk Serce Wzgórz Dalkowskich (2025).

Mogą Państwo pomóc sadzić i chronić drzewa przekazując darowiznę lub 1,5% podatku dla Klubu Gaja. Na stronie Klubu Gaja znajdziecie Państwo Bezpłatny Program PIT lub w deklaracji podatkowej PIT wystarczy wpisać KRS: 0000120069.

Na zdjęciu: Krzywe Drzewo w Szydłowcu. Fot. Łukasz Piorun

Już od dziś możemy zagłosować na najciekawsze europejskie drzewa 2026 roku. W organizowanym corocznie konkursie bierze udział dwanaście drzew z całej Europy, które zwyciężyły w konkursach krajowych. Polskę w tym roku reprezentuje Krzywe Drzewo w Szydłowcu, które zwyciężyło w polskiej edycji konkursu Drzewo Roku 2025 organizowanego przez Klubu Gaja. Ten niezwykły 110-letni wiąz szypułkowy pochyla się nisko nad fosą okalającą malowniczą wyspę, na której znajduje się zamek Szydłowieckich i Radziwiłłów. Jest jednym z ulubionych miejsc mieszkańców, fotografów i zamkowych kaczek. O tym, które z drzew zostanie Europejskim Drzewem Roku 2026 zadecydują internauci. Zachęcamy do oddawania głosów na polskie drzewo – https://www.treeoftheyear.org/vote/crooked-tree

Polskie Krzywe Drzewo – Crooced Tree rośnie w Szydłowcu na malowniczej wyspie, gdzie znajduje się zamek Szydłowieckich i Radziwiłłów. Swój niecodzienny kształt zawdzięcza samej naturze. Jego pień rozciąga się poziomo nad fosą, niemal dotykając spokojnej tafli wody. O popularyzację i wyjątkowość Krzywego Drzewa dba Miasto Szydłowiec i lokalne inicjatywy, takie jak „ZaDrzew, ZaKrzew”. W polskiej edycji konkursu szydłowiecki wiąz zdobył blisko 8 tysięcy głosów internautów.

” Możemy być bardzo dumni z naszej polskiej przyrody. Jest skarbem narodowym, ale zarazem zasobem niezbędnym do życia i dalszego rozwoju. Nie powinniśmy poprzestawać jednak tylko i wyłącznie na zachwycie. O przyrodę powinniśmy się troszczyć i ją chronić. W różny, czasem nieoczywisty sposób. Takie podejście zawsze przyświecało Klubowi Gaja w naszych akcjach i kampaniach. Wykorzystywanie sztuki, poezji oraz działań performatywnych stało się naszą wizytówką. Budowanie kapitału społecznego wokół drzew od wielu lat jest celem konkursu o tytuł Drzewa Roku w Polsce, który prowadzimy od 16 lat. Konkurs ten nie tylko promował drzewa, ale wielokrotnie dzięki udziałowi w finale ratował niektóre drzewa przed wycinką.  Jest też odsłona międzynarodowa konkursu o tytuł Europejskiego Drzewa Roku. Przez wiele lat uczestniczące w nim polskie drzewa stały się ambasadorami naszej ojczystej przyrody i dostarczały uczestnikom wiele radości. Zapraszam wszystkich do wspólnej zabawy i głosowania na naszego kandydata w konkursie Europejskie Drzewo Roku” – powiedział Jacek Bożek, prezes Klubu Gaja

ZAGŁOSUJ NA POLSKIE DRZEWO >>>>>

W tym roku plebiscyt na Europejskie Drzewo Roku potrwa od 2 lutego (godz. 8.00) do 22 lutego (godz. 16.00) na stronie treeoftheyear.org/vote i jak w poprzednich latach będzie się odbywać tylko w języku angielskim. Podczas głosowania wybieramy dwa drzewa spośród wszystkich finalistów. Każdy może zagłosować tylko jeden raz ze swojego adresu e-mail.

Nowością w tegorocznym konkursie jest nowy system punktacji. Nasze głosy oddane na poszczególne drzewa będą przeliczane proporcjonalnie do liczby ludności danego kraju na tzw. Tree Points, co zapewni uczciwą konkurencję między wszystkimi krajami, dużymi i małymi. W dniach 2-15 lutego będziemy mogli zobaczyć aktualny punktowy ranking drzew, a od 16 lutego do końca głosowania głosy zostaną utajnione. Zwycięzca zostanie ogłoszony 24 marca podczas ceremonii w Parlamencie Europejskim w Brukseli.

Wśród kontrkandydatów polskiego drzewa do tytułu Europejskiego Drzewa Roku 2026 znalazło się 11 ulubionych przez lokalne społeczności drzew z całej Europy, które wygrały w konkursach krajowych. Wszystkie je łączą niezwykłe historie i fakt, że są ważną częścią lokalnego życia i dumą mieszkańców. 

Wielką Brytanię reprezentuje 175 letni jesion wyniosły z Glasgow, który przetrwał dynamiczny rozwój przemysłu w czasach wiktoriańskich i zamieranie jesionów, a dziś jest jednym z ulubionych drzew mieszkańców. Dąb Kostrena w Chorwacji szepcze historię swoich 250 lat – o władcach i ludziach, którzy dawno przeminęli, o pokoleniach żeglarzy i rodzin zapisanych w jego sercu. 160-letni mamutowiec olbrzymi w Parku Abrahama Ledeboera w Enschede jest prawdopodobnie najstarszym okazem tego gatunku w Holandii. Łotewskie drzewo to 400-500 letnia Lipa Ofiarna z Valdemārpils, która od pokoleń uważana jest za najgrubszą w krajach bałtyckich. 400-letni dąb z małej wsi Rukai na Litwie gromadzi wokół siebie już szóste pokolenie mieszkańców wdzięcznych za jego cień, ciszę i stałą obecność. Czechy reprezentuje 1000-letni dąb, należący do najstarszych drzew w tym kraju. 150-letnia dzika jabłoń ze Słowacji od dekad pieczołowicie pielęgnowana jest przez okolicznych mieszkańców. Japońska sofora to żywa legenda Czarnomorska na Ukrainie, jest symbolem odporności i siły życia. Na jej cześć miasto rozpoczęło inicjatywę posadzenia 99 młodych sofor. Platan klonolistny z Węgier od 150-lat strzeże dworu Gerla i jest żywym mostem pomiędzy przeszłością a teraźniejszością. Długowieczny miłorząb dwuklapowy z Francji od 170 lat roztacza swoje złociste piękno i spokój nad wszystkimi, którzy odwiedzają miasto Saint-Hilaire. Stawkę zamyka cyprys meksykański z Portugalii, który jest miejscem spotkań dla lokalnej społeczności w miejscowości Runa.

Konkurs Europejskie Drzewo Roku od 16 lat odkrywa w całej Europie drzewa z najciekawszymi historiami, zwracając tym samym uwagę społeczną na ciekawe, stare drzewa jako ważne elementy dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego, które powinniśmy cenić i chronić. W konkursie biorą udział zwycięzcy etapów krajowych z całej Europy. Organizatorem konkursu jest Environmental Partnership Association (EPA) z siedzibą w Brukseli. W Polsce  Konkurs Drzewo Roku organizuje Klub Gaja.

Polskie drzewa mogą poszczycić znacznymi osiągnięciami się w tym prestiżowym europejskim plebiscycie. W 2017 roku Europejskim Drzewem Roku został Dąb Józef z Wiśniowej. W kolejnych latach zwycięzcami konkursu byli: Dąb Dunin – Strażnik Puszczy Białowieskiej (2022), Dąb Fabrykant z Łodzi (2023), Buk Serce Ogrodu z Arboretum w Wojsławicach (2024), Buk Serce Wzgórz Dalkowskich (2025).

Mogą Państwo pomóc sadzić i chronić drzewa przekazując darowiznę lub 1,5% podatku dla Klubu Gaja. Na stronie Klubu Gaja znajdziecie Państwo Bezpłatny Program PIT lub w deklaracji podatkowej PIT wystarczy wpisać KRS: 0000120069.

Na zdjęciu: Krzywe Drzewo w Szydłowcu. Fot. Krzysztof Karpiński

W styczniu, zespół praktyczek i praktyków z Ośrodka Kultury Ochoty z Warszawy odwiedził Bielsko-Biała – pierwszą Polska Stolicę Kultury 2026. Jednym z punktów programu wizyty studyjnej i dzielenia się doświadczeniami bielskich instytucji kultury był Klub Gaja. Podczas spotkania z Jackiem Bożkiem, które odbyło się 14 stycznia, grupa Ośrodka Kultury Ochoty odwiedziła Tajemniczy Ogród. Uczestnicy i uczestniczki spotkania zapoznali się z historią miejsca, procesem społecznym tworzenia Tajemniczego Ogrodu oraz z działaniami Klubu Gaja i wspólnymi doświadczeniami, których początek sięga lat 90-tych m.in. organizacji Dnia Ziemi w Warszawie. Spotkanie z Klubem Gaja zakończyło się działaniami warsztatowymi w Tajemniczym Ogrodzie.

Podczas wizyty studyjnej w Bielsku-Białej zespół Ośrodka Kultury Ochoty z Warszawy odwiedził m.in. Centrum Bajki i Animacji OKO, Instytut Odporności Społecznej, Miejski Domu Kultury oraz Galerię Bielską BWA – Willę Sixta. Wyjątkowym doświadczeniem dla grupy OKO był spacer i opowieść o mieście wielu kultur i religii, który poprowadził Jacek Bożek – założyciel i lider Klubu Gaja. Po spotkaniu w Willi Sixta Galerii Bielskiej BWA, 14 stycznia, zespół OKO udał się na Cmentarz Żydowski, by odkryć Tajemniczy Ogród  – unikatową przestrzeń religii, kultury i przyrody współtworzoną przez Klub Gaja, Miasto Bielsko-Biała i Gminę Wyznaniową Żydowską w Bielsku-Białej. Uczestnicy i uczestniczki spotkania mogli zapoznać się z historią miejsca, procesem społecznym tworzenia Tajemniczego Ogrodu przy udziale mieszkańców oraz wieloletnimi działaniami społecznymi, ekologicznymi i kulturalnymi Klubu Gaja, a także powspominać wspólne inicjatywy! Początki współpracy Klubu Gaja i OKO sięgają lat 90-tych, kiedy OKO zaczęło organizację Dnia Ziemi w Warszawie. Wizyta w Tajemniczym Ogrodzie zakończyła się wspólnym działaniem warsztatowym.

Jacek Bożek z Klubu Gaja, który poprowadził warsztat w Tajemniczym Ogrodzie, podkreśla – „Data 14 stycznia jest dla mnie niezwykle ważna. Jest to dzień śmierci Jerzego Grotowskiego twórcy Teatru Laboratorium i zawsze spędzam go z myślami o tym niezwykłym człowieku, który zmienił moje życie. Jestem pełen wdzięczności za możliwości stworzone przez Grotowskiego i Jego zespół dla młodych ludzi szukających swojej drogi w latach siedemdziesiątych zeszłego stulecia. Dlatego poprowadzenie zajęć w Tajemniczym Ogrodzie w tym dniu z grupą osób związanych z Ośrodkiem Kultury Ochoty w Warszawie było dla mnie jak ukłon w stronę mistrza. Cisza, skupienie, wdzięczność dla nauczycieli, wszystko to wybrzmiało pośród drzew Tajemniczego Ogrodu. Dziękuję wszystkim uczestnikom i uczestniczkom tego intensywnego i twórczego spotkania, zanurzonego w przyrodzie i opowieściach”.

Alicja Brudło, dyrektorka Ośrodka Kultury Ochoty, podsumowując wizytę w Tajemniczym Ogrodzie, powiedziała – „14 stycznia, jako zespół Ośrodka Kultury Ochoty, mieliśmy wyjątkową możliwość odwiedzenia Bielska-Białej – tegorocznej Polskiej Stolicy Kultury i Miasta Splotów. Oczywistym przystankiem naszej wizyty studyjnej był Klub Gaja – jedna z najważniejszych organizacji ekologicznych w naszym kraju, z którą wiążą nas także wspólne doświadczenia oraz czasy organizacji przez OKO Dnia Ziemi na warszawskim Polu Mokotowskim. Musiało minąć parę lat, abyśmy ponownie się spotkali – tym razem w Bielsku-Białej – z założycielem i liderem Klubu Gaja, Jackiem Bożkiem, który zaprosił nas do miejsca wyjątkowego – Tajemniczego Ogrodu. W wydzielonym ogrodzie, poświęconym dzikiej naturze, splata się to, co duchowe i materialne. Chyba w żadnym innym otoczeniu nie można by uzmysłowić sobie tak dobitnie odwiecznego cyklu natury, jak właśnie w tej zielonej przestrzeni, do której prowadzi droga przez bielski Cmentarz Żydowski. Nasze krótkie spotkanie przepełnione było skupieniem i refleksją, dzięki zaproszeniu Jacka do wspólnego działania warsztatowego w milczeniu. Każdy krok na tej ścieżce mógł otwierać inne obszary poznania i refleksji – opowieści o wielokulturowych Bielsku i Białej, relacji człowieka z naturą czy sile narzędzi artystycznych w pogłębianiu postawy ekologicznej.

Do Warszawy wracaliśmy z echem tego doświadczenia – z siłą, jaką daje krąg spotkania, ale też z zachwycającymi obrazami, takimi jak portal pomiędzy cmentarzem a ogrodem, zawieszone w naturze haiku czy drzewa słów, do których również dołożyliśmy własne intencje. Dzięki uprzejmości gospodarzy mogliśmy także wejść do zabytkowego domu przedpogrzebowego z wspaniale zachowanymi polichromiami. Jesteśmy pod ogromnym wrażeniem determinacji, z jaką udało się zrealizować pomysł na Tajemniczy Ogród. Jako praktycy i praktyczki kultury doceniamy w szczególności współpracę ponad podziałami i na przekór schematom. Nasze spotkanie, choć krótkie, było jednocześnie niezwykle mocne i pozostające w pamięci”.

ZOBACZ FOTO RELACJĘ NA FACEBOOKU >>>

Wielki marsz dla zwierząt, apelujący o odrzucenie weta prezydenta Karola Nawrockiego w sprawie tzw. ustawy łańcuchowej, który odbył się 14 grudnia w Warszawie miał kilka znaczeń dla przyszłości działań na rzecz zwierząt w Polsce. Pomimo dużej frekwencji, apeli obywatelek i obywateli do polityków, badań opinii publicznej, Sejm w głosowaniu 17 grudnia nie zdołał odrzucić weta. Nowelizacja ustawy o ochronie zwierząt, którą zawetował prezydent zakładała zakaz trzymania psów na uwięzi i wprowadzała przepisy dotyczące trzymania psów w kojcach. To nie tylko wstyd i hańba dla tych co trzymają psy na łańcuchach ale także dla części naszej tak zwanej „klasy politycznej”.

Wielki marsz w obronie psów dręczonych na łańcuchach zorganizowany przez OTOZ Animals, Mondo Cane i Fundację na rzecz zwierząt Viva! przeszedł spod Sejmu do Pałacu Prezydenckiego. Po pierwsze pokazał, że jest nas znacznie więcej niż sami myślimy. Uczestniczki i uczestnicy Wielkiego Marszu „Zerwijmy łańcuchy – odrzućmy weto” apelowali wykrzykując hasła m.in. „Stop łańcuchom i małym klatkom!”, „Zwierzę nie jest rzeczą”, „Przywiąż psa do siebie nie do budy”, Łańcuch na choinkę, nie na psinkę”, „Prezesie miej sumienie – zakończ to cierpienie”, „Hańba”, „Weto do kosza”. Nie chodzi tylko o frekwencję, która tego dnia była bardzo liczna. Policja podała, że w marszu uczestniczyło około 2 tysięcy obywatelek i obywateli (nie licząc psów). Nie chodzi także o emocjonalny odbiór przechodniów, którzy przyłączali się do marszu. Chodzi o badania opinii publicznej, one są jednoznaczne – 74% Polek i Polaków jest za wprowadzeniem zakazu trzymania psów na stałej uwięzi (wg. CBOS, październik 2020). Po drugie jednoznacznie została zdemaskowana „miłość” niektórych polityków do zwierząt. Okłamywanie opinii publicznej nie jest obce politykom różnych ugrupowań. Nie znaczy to jednak, że nadal powinniśmy się łudzić, że „miłośnik kotów” nakłoni swoją armię do wsparcia ustawy zmniejszającej cierpienie zwierząt. Po trzecie bardzo dobrze, że organizatorzy marszu nie przejęli się narzekaniami malkontentów, że wszystko w ustawie jest złe i należy być bardziej radykalny.

Jacek Bożek, założyciel i lider Klubu Gaja, który prowadził marsz w Warszawie, podkreśla – „No cóż, jeśli ktoś narzeka i uważa, że ta nowelizacja ustawy jest zła, to polecam zabrać się do pracy nad zmianami. Miałem zaszczyt prowadzić marsz dla zwierząt i jestem niezwykle zbudowany skalą wydarzenia, jego organizacją i współpracą pomiędzy organizatorami i uczestnikami wydarzenia. Nie zabrakło na marszu także tych polityków, takich jak Katarzyna Piekarska, którzy od lat walczą nieustępliwie o poprawę losu zwierząt. Niestety głosowanie w Sejmie za odrzuceniem weta dotyczącego tzw. ustawy łańcuchowej jeszcze raz pokazało prawdziwą twarz „miłośników zwierząt” z prawej strony sceny politycznej. Nie da się tego inaczej nazwać jak HAŃBA!. Będziemy o tym pamiętali!”.

Głosowanie nad odrzuceniem weta prezydenta Karola Nawrockiego dotyczącego tzw. ustawy łańcuchowej odbyło się 17 grudnia. Do odrzucenia weta potrzebne były 263 głosy, w głosowaniu 246 posłów było za, 192 przeciw, nikt się nie wstrzymał. Nowelizacja ustawy o ochronie zwierząt, którą zawetował prezydent Karol Nawrocki, zakłada zakaz trzymania psów na łańcuchach i wprowadza przepisy dotyczące minimalnych wymogów powierzchni dla kojców: od 10 m2 dla psów o wzroście poniżej 50 cm, do 20 m2 dla psów powyżej 65 cm.

To wstyd i hańba, by w XXI wieku, w Europie, w naszym kraju, psy były nadal trzymane na łańcuchach!

 Zobacz relację zdjęciową na FB >>>

W listopadzie Klub Gaja przeprowadził w Tajemniczym Ogrodzie warsztaty dla międzynarodowej grupy innowatorek i innowatorów społecznych z Ashoki, która świętowała 30-lecie obecności w Polsce. Wśród członkiń i członków Ashoki są osoby związane z miastem i regionem m.in. Jacek Bożek, założyciel i lider Klubu Gaja. We czwartek, 20 listopada, zaprosiliśmy grupę Ashokowców do Tajemniczego Ogrodu, by opowiedzieć o unikalności tego miejsca i społecznym procesie jego powstawania oraz zaprezentować naszą pracę w działaniu. Warsztaty odbyły się w ramach projektu „Tajemniczy Ogród – spotkanie Ashoki w Bielsku-Białej” współfinansowanego ze środków Miasta Bielska-Białej. Spotkanie Ashoki w Bielsku-Białej odbyło się 19-21 listopada pod patronatem Jarosława Klimaszewskiego Prezydenta Bielska-Białej.

Indyjski cesarz Ashoka był niezwykłym politykiem, wizjonerem i innowatorem. Zjednoczył Indie oraz wprowadził nowe prawa i zwyczaje. Amerykańska fundacja Ashoka (nazwa zainspirowana indyjskim bohaterem) założona przez Billa Draytona wyszukuje na całym świecie innowatorki i innowatorów społecznych by wesprzeć ich wysiłki na rzecz dobra wspólnego. Przez ostatnie 30 lat Ashoka w Polsce znalazła, połączyła i wsparła 90 osób, które angażują się w budowanie bardziej sprawiedliwego, otwartego i przyjaznego społeczeństwa dla wszystkich. Ludzi, którzy projektowali, promowali i wprowadzali zmiany, które sprawiły, że nasz kraj jest dziś znacznie lepszym miejscem niż był jeszcze trzy dekady temu. Wśród członkiń i członków Ashoki jest wiele osób związanych z miastem i regionem. Jednym z nich jest Jacek Bożek, założyciel i lider Klubu Gaja, który do grona Ashokowców został wybrany w 1997 roku.

Jacek Bożek podkreśla – „W listopadzie mieliśmy wielki zaszczyt goszczenia w Bielsku-Białej członków Ashoki z Polski i Europy, którzy świętowali 30 lat obecności w naszym kraju. Traktuję to spotkanie niezwykle emocjonalnie. Gala uroczystości odbywała się w Willi Sixta na ulicy Mickiewicza, czyli w miejscu gdzie spędziłem dzieciństwo i początki młodości i buntu. To właśnie tam widzę korzenie moich przyszłych działań i aktywności, a na zakończenie mogłem w Tajemniczym Ogrodzie poprowadzić warsztat Słowo – Drzewo – Wiatr, którego elementem jest spacer w milczeniu. Moja ulica, moje miasto, moja miłość czyli Tajemniczy Ogród i z tym wszystkim mogłem się podzielić z innymi. Jestem niezwykle wdzięczny, że dostałem taką możliwość”.

Po południu, 20 listopada, Klub Gaja zaprosił uczestników spotkania Ashoki do odwiedzenia Tajemniczego Ogrodu i uczestnictwa w zajęciach, by zaprezentować pracę stowarzyszenia w działaniu. Spotkanie rozpoczęło się wykładem Jacka Bożka, który opowiedział o procesie społecznym tworzenia Tajemniczego Ogród i planach związanych z Polską Stolicą Kultury 2026 oraz Jacka Proszyka z Gminy Wyznaniowej Żydowskiej, który przedstawił kontekst  historyczny i kulturowy miejsca. Kolejnym punktem były warsztaty na temat pszczół, które poprowadził Patryk Słotwiński – opiekun pasieki edukacyjnej Klubu Gaja w Tajemniczym Ogrodzie. Natomiast Jacek Bożek zaprosił wszystkich na spacer w milczeniu, który był częścią warsztatów Słowo – Drzewo – Wiatr i które zakończyły się wspólną instalacją artystyczną. Słowa napisane na drewnianych tabliczkach przez uczestniczki i uczestników warsztatów wpisały się w jesienny krajobraz Tajemniczego Ogrodu.

Wizyta grupy Ashoki w Tajemniczym Ogrodzie była dobrą okazją do zaprezentowania szerokiej współpracy w naszym mieście na rzecz zachowania różnorodności biologicznej, wartości  kulturowej i historycznej Tajemniczego Ogrodu, który powstał na nieużytku cmentarza żydowskiego oraz angażowania mieszkańców w opiekę nad nim.

W Tajemniczym Ogrodzie wykonaliśmy także ostatnie jesienne prace porządkowe m.in. posprzątaliśmy część instalacji artystycznych i land artowych, które przeniknął czas, by przygotować przestrzeń ogrodu na wiosenne wydarzenia, wykonaliśmy prace wokół pasieki edukacyjnej, zabezpieczyliśmy posadzone drzewa oraz przeglądnęliśmy i wyczyściliśmy budki lęgowe dla ptaków i nietoperzy.

Projekt „Tajemniczy Ogród – spotkanie Ashoki w Bielsku-Białej” jest współfinansowany ze środków Miasta Bielska-Białej. 

 ZOBACZ WIECEJ ZDJĘĆ NA FACEBOOKU >>>