Przez cały czerwiec 16. drzew z całej Polski – majestatyczne dęby, miododajne lipy, szumiące topole, pachnąca lasem sosna i unikatowy w Polsce klon francuski będzie rywalizowało w konkursie Klubu Gaja o tytuł Drzewa Roku 2026. Celem plebiscytu jest zwrócenie uwagi na ciekawe, wiekowe drzewa jako ważne elementy dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego, które powinniśmy chronić. Wygra to drzewo, które zdobędzie najwięcej głosów internautów. Zagłosuj na www.drzeworoku.pl

Finałowa szesnastka konkursu Drzewo Roku 2026 została wyłoniona przez jury spośród 49 zgłoszeń, które napłynęły do Klubu Gaja z całego kraju od samorządów, nadleśnictw, szkół i przedszkoli, stowarzyszeń, a także osób prywatnych. To często mało znane, ale ulubione przez społeczności lokalne drzewa. Otaczane przez nich szacunkiem, troską i opieką. Opowiadające o pięknie przyrody, naszej historii i lokalnych tradycjach. Bronione przed wycinką i te już uratowane.

Głosujemy przez cały czerwiec na stronie drzeworoku.pl Tam też znajdziemy zdjęcia i historie wszystkich finałowych drzew oraz szczegółowe zasady głosowania. Zwycięzcę konkursu poznamy 1 lipca o godz. 12.00. Będzie on reprezentował nasz kraj w konkursie European Tree of the Year w lutym 2027 roku. Podobnie jak w zeszłym roku, przez cały okres głosowania nie będziemy widzieli, ile głosów mają poszczególne drzewa. Natomiast w dniach 6,13 i 25 czerwca na stronie plebiscytu zostanie opublikowany aktualny ranking głosów oddanych na finalistów.

Jacek Bożek, założyciel i lider Klubu Gaja, mówi – „Drzewa to nasi przyjaciele. Drzewa to symbole tego co otrzymujemy w darze od środowiska przyrodniczego. Drzewa to stałość i nieustające wzrastanie ku górze. Można by rzec, że drzewa to żyjąca i zmieniająca się wraz z porami roku poezja. Drzewa to także, w szczególności ostatnio, powód do kampanii społecznych w ich obronie. Drzewa stały się polityczne i klimatyczne. Liczba próśb o pomoc w ratowaniu drzew, która wpływa do Klubu Gaja jest zaskakująco duża. Wynika to, moim zdaniem, ze wzrostu świadomości społecznej dotyczącej drzew i ich znaczenia dla ludzi. Konkurs o tytuł Drzewa Roku, który organizujemy od wielu lat też ma wpływ na zmianę społeczną w podejściu do drzew i bardzo jesteśmy z tego dumni. Nie zapominajmy jednak na co dzień sadzić nowych drzew i dbać o te już posadzone. To nasze wspólne zadanie i zobowiązanie wobec nas, naszych dzieci i nadchodzących przyszłych pokoleń”.   

Jolanta Migdał, koordynatorka konkursu Drzewo Roku, dodaje – „To już 16. edycja konkursu Drzewo Roku w Polsce, podczas którego co roku prezentujemy drzewa z całego kraju, będące od pokoleń częścią lokalnej społeczności, przyrody i kultury, a ich historie mogą być dla nas prawdziwą lekcją ekologii i działań społecznych. Drzewa jak o rośliny długowieczne potrzebują czasu, aby osiągnąć pełnię swoich walorów przyrodniczych i krajobrazowych, dlatego tak ważne jest, aby otaczać je opieką i ochroną.”

Finaliści konkursu Drzewo Roku 2026:

• Dąb Józef (Wierzchucino, gm. Krokowa, woj. pomorskie) – ponad 400 letni pomnikowy dąb szypułkowy zgłoszony do konkursu przez Stowarzyszenie Turystyczne „Kaszuby Północne”, Lokalna Organizacja Turystyczna/ Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, Oddział Wierzchucino/Krokowskie Centrum Kultury w Krokowej. Ten dąb to wielka miłość i symbol jedności mieszkanek i mieszkańców Brzyna położonego nad Jeziorem Żarnowieckim oraz nadbałtyckiego Wierzchucina.
• Topola Marzanna (Grudziądz, woj. kujawsko-pomorskie) – 180-letnia topola czarna zgłoszona do konkursu przez Damiana Trzybińskiego. Rośnie nad brzegiem Wisły, u podnóża grudziądzkiej Kępy Strzemięcińskiej. Jej znak rozpoznawczy to monstrualny, w dużej mierze odsłonięty system korzeniowy, który pobudzając wyobraźnię, malowniczo biegnie ku rzece.
• Sosna Strażniczka na Trasie Siedmiu Wzgórz (Gorzów Wielkopolski, woj. lubuskie) – 220-letni sosna zwyczajna zgłoszona przez Miasto Gorzów Wielkopolski-Urząd Miasta, Wydział Ochrony Środowiska i Rolnictwa. Drzewo jest celem wędrówek spacerujących mieszkańców, dając chwilę wytchnienia, a także cichym towarzyszem mijanym w czasie marszruty. Została wybrana Gorzowskim Drzewem Roku 2025.
• Dąb Bartosz- opiekun Bartoszyc (Bartoszyce, woj. warmińsko-mazurskie) – 120-letni dąb szypułkowy zgłoszony przez Stowarzyszenie Integracji Osób Niepełnosprawnych SION w Bartoszycach. Jest symbolem dobroci i opiekuńczości. Osoby z niepełnosprawnościami przychodzą do niego z życzeniami. Często te życzenia się spełniają, choć nikt nie wie jak.
• Dąb Lubiech (gm. Świerzawa, woj. dolnośląskie) – 300-letni dąb szypułkowy zgłoszony przez Zbigniewa Mosonia. Dąb jest patronem turystyki. W jego otoczeniu utworzono miejsce odpoczynku z ławami, stołami i ogniskiem, co sprawia, że przy drzewie chętnie organizowane są finały imprez turystycznych – rajdów i wycieczek.
• Topola Obrońców (Warszawa, woj. mazowieckie) – 100-letnia, objęta ochrona pomnikową topola kanadyjska została zgłoszona do konkursu przez Zarząd Zieleni m.st. Warszawy. To najprawdopodobniej najstarsza topola kanadyjską odmiany „Serotina Aurea” w Polsce i Warszawskie Drzewo Roku 2025.
• LipoCello (Żory, woj. śląskie) – 120-letnia lipa drobnolistna zgłoszona przez Liliannę Cimałę z kl.IV z Zespołu Szkolno-Przedszkolnego nr 11 w Żorach. Lipa rośnie przy szkole muzycznej, cicha i rozłożysta. Daje cień ptakom, pożytek pszczołom i chwilę oddechu tym, którzy się tu zatrzymają. Cicho szepcze, że i w tym miejscu może zacząć się coś wielkiego, tak jak wielka przygoda Lilianny z wiolonczelą.
• Dąb Marcina Rożka (Wolsztyn, woj. wielkopolskie) – pomnikowy dąb szypułkowy zgłoszony przez Urząd Miejski w Wolsztynie. Nazwa drzewa pochodzi od nazwiska słynnego wolsztyńskiego rzeźbiarza Marcina Rożka, który według lokalnych przekazów  miał nocami zakradać się do parku hrabiego Mycielskiego, rzeźbiąc w konarach drzew fantastyczne stwory rodem ze świata antyku.
• Melodia Loary (Żelkowo, gm. Główczyce, woj. pomorskie) –  okazały, ponad 86-letni klon francuski zgłoszony przez Łukasza Fuglewicza( Słowiński Park Narodowy) we współpracy z Zespołem Szkolno-Przedszkolnym w Żelkowie. Unikat na skalę kraju, spotykany w Polsce głównie w ogrodach botanicznych.
• Lipa Sobieskiego (Przeworsk, woj. podkarpackie) – 300-letnia pomnikowa lipa drobnolistna zgłoszona przez Muzeum w Przeworsku Zespół Płacowo – Parkowy. Jest najstarszym i najczęściej fotografowanym drzewem w parku. Zgodnie z legendą lipa została zasadzona ręką króla Jana III Sobieskiego.
• Święta Lipka (Suchodolina, gmina Dąbrowa Białostocka, woj. podlaskie) – 300-letnia lipa drobnolistna zgłoszona przez Szkołę Podstawową w Suchodolinie. W jej pniu znajduje się naturalna wnęka z kapliczką – od pokoleń miejsce zapalania zniczy, składania kwiatów i krótkich modlitw podróżnych oraz mieszkańców.
• Dąb Fusia (Sobno, gm. Łukta, woj. warmińsko-mazurskie) – 230-letni dąb szypułkowy zgłoszony przez Michała Pietrusiaka. Jego imię upamiętnia zmarłą mieszkankę Sobna, której nieukończonym marzeniem było zachowanie tutejszego wiekowego lasu. Drzewo stało się symbolem troski o las i pamięć o jej działaniach.
• Dąb w Grzebienisku (gm. Duszniki, woj. wielkopolskie) –  dąb szypułkowy zgłoszony do konkursu przez Szkołę Podstawową im. Józefa Gibowskiego w Grzebienisku. Jego wierny wizerunek znajduje się w logo szkoły. W cieniu dębu odbywają się ważne uroczystości szkolne, a także imprezy rekreacyjne i kulturalne z udziałem uczniów, rodziców, nauczycieli, absolwentów i gości.
• Dąb Staszek (Laski, gm. Izabelin, woj. mazowieckie) –  250-letni dąb szypułkowy zgłoszony przez Gminne Przedszkole w Laskach „Akademia Pod Dębowym Liściem”. Dąb jest dla dzieci swoistym przyrodniczym kalendarzem i stanowi ważny element wielu zajęć dydaktycznych. Służy wszystkim – łączy, integruje i tworzy przestrzeń do wspólnych spotkań. Pod jego rozłożystą koroną organizowane są pikniki dla przedszkolaków i ich rodzin.
• Dąb Folwarczny (Głogów, woj. dolnośląskie) – pomnikowy dąb szypułkowy zgłoszony przez Zespół Szkół Przyrodniczych i Branżowych w Głogowie. Wśród uczniów i absolwentów krąży opowieść o „ Ośmiu życzeniach”. Mówi się, że gdy młody człowiek, stojąc w cieniu dębu, wypowie cicho, ale z wiarą swoje największe marzenie związane z przyszłością i nauką, wtedy ON doda mu siły do jego realizacji.
• Dąb Krzysztof (Poznań, woj. wielkopolskie) – dąb szypułkowy zgłoszona przez Zarząd Zieleni Miejskiej, Miasto Poznań. Jest jednym z najokazalszych dębów w okolicy, nazywany „królem Wildy”. Przetrwał obie wojny światowe, Powstanie Wielkopolskie i stał się cenną enklawą zieleni w gęstej zabudowie dzielnicy.

Zagłosuj na Drzewo Roku 2026 >>>

Organizowany przez Klub Gaja od 16 lat konkurs Drzewo Roku ma na celu promowanie postawy szacunku dla przyrody oraz wyszukanie przykładów ciekawych i trwałych związków pomiędzy kulturą i historią lokalnej społeczności, a drzewem, które jest przez nią szczególnie doceniane. W konkursie nie szukamy drzew najstarszych, najwyższych, najgrubszych, najpiękniejszych ani najrzadszych. Szukamy drzewa najbardziej kochanego, drzewa z opowieścią, drzewa, które pobudza wyobraźnię i jednoczy ludzi.

Drzewa dają tlen, przeciwdziałają zmianom klimatu, są ważne dla ochrony różnorodności biologicznej oraz życia miliardów ludzi i zwierząt na Ziemi. Jeśli nie jest Ci obojętny los drzew, pomóż nam je sadzić, chronić i opiekować się nimi.

Przekaż darowiznę Klubowi Gaja – nr konta: 90 2030 0045 1110 0000 0067 3120
Możesz też przekazać 1,5% Swojego podatku Klubowi Gaja – KRS 0000120069

Tegoroczna edycja Festiwalu Ekodzieło w Bielsku-Białej odbyła się w Tajemniczym Ogrodzie w obrębie Cmentarza Żydowskiego. Przez dwa dni festiwalowe (19-20 maja) zespół Klubu Gaja pracował warsztatowo z młodzieżą z VIII Liceum Ogólnokształcącego tzw. „Medyka” i Szkoły Podstawowej nr 27. Działania festiwalowe w Tajemniczym Ogrodzie łączyły ekologię, sztukę i historię miejsca. Młodzi ludzie uczestniczyli w działaniach performatywnych „Wydeptywania”, które poprowadził Jacek Bożek. Zaangażowali się realizację „Bramy”, którą stworzył Jarosław Koziara – artysta sztuk wizualnych i land artu. Na zakończenie festiwalu Klub Gaja i Galeria Bielska BWA zaprosili młodzież oraz przedstawicieli Gminy Wyznaniowej Żydowskiej i Miasta Bielska-Białej na wernisaż „Bramy” i otwarcie symbolicznego Przejścia pomiędzy Światami – Sacrum i Profanum.

Cisza Tajemniczego Ogrodu nastraja do zadumy i koncentruje myśli i uczucia odwiedzających na przyrodzie i jej pięknie, które otacza każdego odwiedzającego to niezwykłe miejsce. Dodatkowym atutem kierującym uczestników warsztatów i spacerów ku własnemu wnętrzu stają się obiekty stworzone przez artystów w duchu land artu , które możemy odkrywać spacerując po terenie Tajemniczego Ogrodu. Niezwykle ważne w planowaniu i tworzeniu artystycznych przedsięwzięć jest zachowanie tego miejsca jako enklawy poświęconej dzikiej przyrodzie, sztuce i pamięci. W taki właśnie sposób przyszło nam pracować z artystą Jarosławem Koziarą przy tworzeniu „Bramy” oddzielającej symbolicznie świat Profanum od świata Sacrum. Tym bardziej jest to ważne, gdyż zasadniczo w Tajemniczym Ogrodzie te światy nie są oddzielne i przenikają się na każdym poziomie.

„Brama”, do której współtworzenia artysta zaprosił młodzież z VIII Liceum Ogólnokształcącego, powstała z gałęzi i naturalnie wpisała się w krajobraz Tajemniczego Ogrodu. W wernisażu „Bramy” wzięli udział: Dorota Wiewióra – przewodnicząca Gminy Wyznaniowej Żydowskiej, Wiesław Maj – naczelnik Wydziału Gospodarki Miejskiej UM Bielska-Białej, Agata Smalcerz – dyrektorka Galerii Bielskiej BWA. W wydarzeniu wzięli udział także bielszczanie i bielszczanki, fani sztuki Jarosława Koziary. Znalazł się też czas na autograf Jarka na zaprojektowanej przez niego okładce nowej płyty formacji Voo Voo.

Agata Smalcerz, dyrektorka Galerii Bielskiej BWA, podkreślała – „Cieszę, że po raz kolejny raz możemy gościć Jarosława Koziarę w Bielsku-Białej. Artysta jest znany z monumentalnych realizacji landartowych oraz wielu scenografii jak np. finałów Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy czy Męskiego Grania. Kilka lat temu, także w ramach Festiwalu Ekodzieło Jarek stworzył efemeryczne domki dla owadów, które kilka lat stały przed Galerią Bielską BWA. Powstanie Bramy w Tajemniczym Ogrodzie łączy jeszcze wątek Stolic Kultury. Artysta z Lublina, miasta, które będzie Europejską Stolicą Kultury w 2029 roku, odwiedził Bielsko-Białą, pierwszą Polską Stolicę Kultury”.

Jarosław Koziara, artysta, mówił – „Nawiązując do Bramy, nie bał bym się słowa Profanum. Brzmi trochę strasznie, ale jest częścią naszej rzeczywistości. Nie można całe życie świętować. Jest dzień święty i dzień powszedni. Jest śmierć i życie, dzień i noc, ciągła opozycja. W tej opozycji jest ruch, bez niego znaleźlibyśmy się w stagnacji. Kiedyś wymyśliłem sobie, będąc absolwentem Technikum Pszczelarskiego, że nie będę zajmował się pszczołami. Poszedłem w kierunku sztuki. Później te dwie umiejętności zmiksowałem. Zacząłem uprawić sztukę w naturze, naturę w sztuce. Do tej pory to połączenie mnie fascynuje. Wchodzimy w dialog, nie jesteśmy sami ze swoim tworzywem, nasze działanie poddawane jest korekcie przez naturę. Ona czasami nie tylko zniweczyła moje działania, ale powodowała, że moja praca stawała się dużą niespodzianką. Była to wartość dodana, którą sobie cenię i kultywuję. Dziękuję za zaproszenie, na dzień dobry pracowaliśmy w ulewnym deszczu. Potem wyszło słońce! Teraz zapraszam do Przejścia”.

Po wernisażu Jacek Bożek, zaprosił wszystkich chętnych na spacer w ciszy, w przestrzeń sacrum dzikiej przyrody Tajemniczego Ogrodu. Spacer rozpoczął się pierwszym przejściem przez „Bramę”.

„Idziemy w ciszy przysłuchując się głosom przyrody i miasta. Zadajemy sobie pytanie, jak przejść przez nasze życie świadomie i z uwagą na potrzeby nasze i innych. Aby kontaktować się z samym sobą i światem, który nas otacza, potrzebne są nam chwile jak ta, ale i miejsca takie jak Tajemniczy Ogród. To On daje nam sposobność wytchnienia w świecie rozedrgania i pośpiechu. To On przypomina, co jest ważne, a może najważniejsze. Za to z wdzięcznością myślę o wszystkich tych, którzy pomagają w opiece nad tym niezwykłym miejscem” –powiedział Jacek Bożek, założyciel i lider Klubu Gaja.

Działania warsztatowe z młodzieżą z bielskich szkół trwały dwa dni (19-20 maja). W pierwszym dniu, podczas „Wydeptywania” młodzież po wprowadzeniu w kontekst miejsca, wysłuchaniu opowieści o historii Cmentarza Żydowskiego i powstania Tajemniczego Ogrodu pracowała z ciszą, zanurzona w gęstwinie dzikiej przyrody. Podczas warsztatu land artu współtworzyła z artystą „Bramę”. W drugim dniu, zespół Klubu Gaja zaprosił młodzież do udziału w warsztatach o łąkach kwietnych, owadach, wiewiórkach połączonych z porządkowaniem Tajemniczego Ogrodu i usuwaniem rośliny inwazyjnej – redestowca ostrokończystego.

Tegoroczna edycja Festiwalu Ekodzieło odbyła się w Bielsku-Białej i Gminie Wilkowice. Wydarzenia 12. Festiwalu Ekodzieło zostały wpisane w program wydarzeń Bielska-Białej, pierwszej Polskiej Stolicy Kultury i została dofinasowana ze środków Miasta Bielska-Białej i Gminy Wilkowice.

Honorowy Patronat
Prezydenta Miasta Bielska-Białej Jarosława Klimaszewskiego oraz Wójta Gminy Wilkowice Macieja Mrówki.

Partnerzy: Miasto Bielsko-Biała Polska Stolica Kultury 2026, Gmina Wyznaniowa Żydowska w Bielsku-Białej, Galeria Bielska BWA, Davines, Zakład Gospodarki Odpadami w Bielsku-Białej, Eko-Wtór Jakubiec, Gmina Wilkowice, Gminny Ośrodek Kultury „Promyk” w Bystrej.

ZABACZ FOTO RELACJĘ Z 12. FESTIWALU EKODZIEŁO W TAJEMNICZYM OGRODZIE >>>

W ramach 12 edycji Festiwalu Ekodzieło Klub Gaja zaprosił młodzież ze Szkoły Podstawowej nr 1 w Wilkowicach i Szkoły Podstawowej nr 2 w Bystrej do Parku Wolności. Młodzi ludzie wzięli udział w warsztatach łączących ekologię, sztukę, kulturę i opowieść o miejscu. Do współpracy Klub Gaja zaprosił artystę Waldemara Rudyka, który poprowadził warsztaty land artu i stworzył w parku instalację „Jesteśmy”. Jak co roku, w ramach programu odbył się pokaz filmu w Kinie „Promyk” w Bystrej. W tym roku mogliśmy zobaczyć indonezyjski film „Monizm” w reżyserii Riara Rizaldiego, który zdobył Grand Prix 18. Azjatyckiego Festiwalu Filmowego Pięciu Smaków. Po seansie publiczność zaproszono na spotkanie z antropolożką Anetą Romańską, która poprowadziła dziennikarka i krytyczka filmowa Miłosław Bożek. Dziękujemy wszystkim uczestniczkom i uczestnikom 12. Festiwalu Ekodzieło i do zobaczenia za rok!

W Wilkowicach mamy wiele skarbów, a jednym z nich jest Park Wolności tuż za budynkiem Urzędu Gminy Wilkowice na ulicy Parkowej. Miejsce to ma swoją niezwykłą historię związaną z sanatorium w Bystrej ale także łączy się z historią Klubu Gaja. Już w roku 1897 Ludwik Jekels kupuje bystrzański hotel, który staje się podwaliną pod przyszłe sanatorium, a później szpital. W 1905 roku Baron Otto von Klobus darowuje Towarzystwu Upiększania Bystrej ziemię, w tym kawałek lasu, który w przyszłości staje się parkiem. Po 1945 roku park traci swoją świetność, a 1990 roku przechodzi na własność gminy. Niszczeje i jest postrzegany przez mieszkańców jako wysypisko śmieci i tor dla motocyklistów. Wraz z przeprowadzką biura Klubu Gaja z Bielska-Białej do Wilkowic na ulicę Parkową, Klub Gaja zaczyna działania w celu uratowania tego niezwykłego miejsca przed całkowitą dewastacją. W 2006 roku rozpoczyna projekt „Odkryj swój park”, który doprowadza przy ścisłej współpracy z samorządem do powstania Parku Wolności. Podczas 12. Festiwalu Ekodzieło, o historii parku i jego znaczeniu w trakcie warsztatów z młodzieżą opowiadał Jacek Bożek.

„To niezwykła możliwość móc opowiedzieć młodym ludziom o historii miejsca w którym mieszkają i wzrastają. Tym bardziej, że jest to opowieść o ludziach takich jak Ludwik Jekels uczeń Zygmunda Freuda, którego córki odwiedziły Bystrą, Ignacy Daszyński pierwszy premier wolnej Polski czy Julian Fałat malarz i założyciel Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Te niezwykłe osobowości mogły  przechadzać się w parku odpoczywając lub planując przyszłe działania. Budowanie związków i dumy z małej ojczyzny w której przyszło nam żyć, to powinność starszych pokoleń wobec naszych następców. Dlatego nasza praca z młodymi ludźmi i wykorzystywanie sztuki jako inspiracji do działań społecznych i ekologicznych przynosi wymierne rezultaty. Historia, która splata się z codziennością, ekologią i sztuką staje się czymś więcej niż tylko datą w kalendarzu” – podkreśla Jacek Bożek, pomysłodawca Festiwalu Ekodzieło, założyciel i lider Klubu Gaja. 

Pierwszy dzień 12. Festiwalu Ekodzieło rozpoczął się deszczową aurą. Pomimo trudnych warunków pogodowych młodzież licznie przybyła do Parku Wolności. W oficjalnym otwarciu wydarzenia, które poprowadził Jacek Bożek z Klubu Gaja wzięli udział: Maciej Mrówka – Wójt Gminy Wilkowice, Paweł  Handzlik – radny Gminy Wilkowice i Ryszard Rączka – radny Powiatu Bielskiego. Następnie młodzi ludzie, podzielili się na grupy i ruszyli do pracy! Podczas warsztatów land artu z artystą Waldemarem Rudykiem pracowali z drewnem i metalem, tworząc wymyślone przez siebie obiekty. Ich fragmenty zostały wplecione przez artystę w instalację „Jesteśmy”, która można teraz zobaczyć spacerując po parku. Na kolejnym stanowisku warsztatowym, mogli zapoznać się z życiem pszczół, ich rolą w ekosystemach i znaczeniem dla naszego bezpieczeństwa żywnościowego … i przyjrzeć się pszczołom z bliska, przez szybę. Na ostatnim stanowisku wspólnie z edukatorkami Klubu Gaja mogli zaangażować się w skręcanie z drewnianych elementów budek lęgowych dla ptaków – typu A1, A i B, które zostaną rozmieszczone na trenie parku.

Halina Magiera, nauczycielka ze Szkoły Podstawowej nr 2 w Bystrej, podsumowując warsztaty, powiedziała – „Mam mokre buty ale wrażania wspaniałe! Na pierwszym stanowisku była rozmowa m.in. o miodzie w szerokim kontekście, diety, profilaktyki zdrowotnej. Na kolejnym, praca zespołowa przy budowie budek lęgowych dla ptaków. Obróbka i zapach drewna. Sama wzięłabym wiertarkę do ręki, nigdy wcześniej nie miałam okazji nią pracować. No i te ptaki, które stworzył artysta! Zrobiłam zdjęcia i spróbuję sama zaprojektować i zrobić takie ptaki. Chce je mieć w swoim ogrodzie! Świetne warsztaty, angażujące, sensoryczne, uczące współpracy. Tego nam brakuje na lekcji. Plus dawka humoru podczas przywitania. Wszystko gra! ”

Wydarzenia w ramach 12. Festiwalu Ekodzieło (18-20 maja) organizowanego przez Klub Gaja w Gminie Wilkowice i Bielsku Białej zostały wpisane w program wydarzeń Bielska-Białej, pierwszej Polskiej Stolicy Kultury!

Honorowy Patronat
Prezydenta Miasta Bielska-Białej Jarosława Klimaszewskiego oraz Wójta Gminy Wilkowice Macieja Mrówki.

Partnerzy: Miasto Bielsko-Biała Polska Stolica Kultury 2026, Gmina Wyznaniowa Żydowska w Bielsku-Białej, Galeria Bielska BWA, Davines, Zakład Gospodarki Odpadami w Bielsku-Białej, Eko-Wtór Jakubiec, Gmina Wilkowice, Gminny Ośrodek Kultury „Promyk” w Bystrej.

Dofinansowanie ze środków Gminy Wilkowice i Miasta Bielsko-Biała.

ZOBACZ FOTO RELACJĘ NA FACEBOOKU >>>

Tegoroczna edycja Festiwalu Ekodzieło (18-20 maja) organizowana przez Klub Gaja przy współpracy z Galerią Bielską BWA połączy ekologię, sztukę i kulturę angażując dzieci i młodzież w opiekę nad Tajemniczym Ogrodem w Bielsku-Białej i Parkiem Wolności w Wilkowicach. Do współpracy zaproszono artystów land artu. Waldemar Rudyk stworzy instalację „Jesteśmy” w Parku w Wilkowicach (18 maja). Artysta Jarosław Koziara zrealizuje w przestrzeni Tajemniczego Ogrodu instalację „Bramę” nawiązującą do kontekstu miejsca (wernisaż 20 maja, godz. 13.00). W Kinie „Promyk” w Bystrej odbędzie się pokaz filmu „Monizm” w reżyserii Riara Rizaldiego (19 maja, godz. 19.00, wstęp wolny). Film zdobył nagrodę główną 18. Azjatyckiego Festiwalu Filmowego Pięciu Smaków. Zapraszamy!

We współczesnym świecie, żyjemy oderwani od cykli przyrody nie zauważając naszej współzależności z otaczającym nas światem natury. Pomysł na Festiwal Ekodzieło narodził z potrzeby stworzenie takich warunków dla uczestników, aby mogli te utracone więzi poszukiwać i odkrywać na nowo. Sztuka poprzez działanie staje się pomostem pomagającym w odzyskiwaniu relacji z sobą i naturą oraz uczy zdobywania prostych umiejętności jak to podtrzymywać. 12. Festiwal Ekodzieło wpisuje się w ideę i program wydarzeń Bielska-Białej, pierwszej Polskiej Stolicy Kultury – Miasta Splotów, gdzie dobrostan mieszkańców tkamy wspólnotą, naturą, wyobraźnią.

Jacek Bożek, lider Klubu Gaja i pomysłodawca Festiwalu Ekodzieło, podkreśla – „Polska Stolica Kultury 2026 w Bielsku-Białej nadaje także działaniom Klubu Gaja specyfikę łączenia sztuki, aktywności społecznej i dbania o dobrostan ludzi i natury. Ta wielowymiarowość i przenikanie się znaczeń zawsze towarzyszyła naszym programom i kampaniom. Jesteśmy bardzo dumni, że możemy dzielić się naszą wiedzą i doświadczeniem w ramach Polskiej Stolicy Kultury przypominając uczestnikom festiwalu o wadze przyrody w ludzkim, ale także nie ludzkim życiu”.

W Tajemniczym Ogrodzie w Bielsku-Białej i Parku Wolności w Wilkowicach, eukatorki i edukatorzy Klubu Gaja zaproszą dzieci i młodzież na plenerowe warsztaty na temat m.in. łąk kwietnych, owadów zapylających, ptaków, wiewiórek, połączone z opowieściami o tych miejscach, pracami porządkowymi i pracą z zaproszonymi artystami.

Gościem 12. Festiwalu Ekodzieło będzie Jarosław Koziara, artysta sztuk wizualnych, znany m.in. z monumentalnych realizacji land art. W Tajemniczym Ogrodzie w obrębie Cmentarza Żydowskiego przy ul. Cieszyńskiej artysta stworzy landartową realizację – Bramę. Symboliczne Przejście pomiędzy Światami – Sacrum i Profanum.

Agata Smalcerz, dyrektorka Galerii Bielskiej BWA, mówi – „Sztukę współczesną i ekologię często łączy postawa wobec przyrody: traktowanie jej nie instrumentalnie, jako zasób służący człowiekowi, ale partnersko. Jesteśmy współmieszkańcami tej samej planety i aby przetrwać musimy szanować każdy byt. Wielu artystów nawiązuje do kwestii ekologii, apelując o szacunek do natury w swoim przesłaniu, ale też ukazując jej piękno i niezwykłość. Jarosław Koziara sztukę traktuje totalnie: w swoich pracach landartowych czy efemerycznych instalacjach na ulicach miast, odwołuje się do symboli i form o uniwersalnym znaczeniu, przemawiających wizualnym bogactwem i nasyconych ważnymi treściami. Brama w Tajemniczym Ogrodzie, wykonana z materii organicznej, będzie symbolicznym przejściem ze strefy sacrum do strefy profanum, łącznikiem między tym, co minęło, a tym, co przed nami”.

W Parku w Wilkowicach, powstanie kolejny landartowy obiekt „Jesteśmy”, który wspólnie z uczestnikami festiwalu stworzy Waldemar Rudyk, artysta wizualny i animator kultury. Realizacja połączona będzie z opowieściami o parku, jego historii, czasu zapomnienia i odkrycia go na nowo przez mieszkańców, które poprowadzi Jacek Bożek z Klubu Gaja.

Tradycyjnie Klub Gaja zaprasza na seans filmowy do Kina „Promyk” w Gminnym Ośrodku Kultury „Promyk” w Bystrej. W tym roku odbędzie się pokaz indonezyjskiego filmu „Monizm” w reżyserii Riara Rizaldiego. Film zdobył Grand Prix 18. Azjatyckiego Festiwalu Filmowego Pięciu Smaków. Jury w uzasadnieniu wyboru filmu, podkreślało – „Poprzez awangardowe podejście formalne, czerpiąc z szamanizmu, wulkanologii i myśli ekokrytycznej, ten łączący dokument i fikcje film bada alternatywne ontologie i mitologie lokalną. Reżyser rzuca wyzwanie konwencjonalnej formie filmowej i antropocentrycznej koncepcji naszych relacji z naturą”. Po seansie zapraszamy publiczność na rozmowę z Anetą Romańską, antropolożką, tłumaczką i badaczką, zajmującą się relacjami międzykulturowymi oraz antropologią wizualną. Spotkanie poprowadzi dziennikarka i krytyczka filmowa Miłosława Bożek. Zapraszamy, wstęp wolny!

PROGRAM 12. FESTIWALU EKODZIEŁO

WILKOWICE
PARK WOLNOŚCI
18 maja (poniedziałek), godz. 9.00 

Jesteśmy
warsztaty land artu i opowieści o parku
poprowadzą Waldemar Rudyk  i Jacek Bożek
(warsztaty dla szkół)

Ptaki
Owady zapylające
warsztaty poprowadzą edukatorzy Klubu Gaja
(warsztaty dla szkół)

BYSTRA
GMINNY OSRODEK KULTURY „PROMYK”
KINO „PROMYK”
19 maja (wtorek), godz. 19.00

Monizm – pokaz filmu (Indonezja, 2023)
reżyseria Riar Rizaldi
rozmowę z antropolożką Anetą Romańską
poprowadzi dziennikarka Miłosława Bożek
(wstęp wolny)

BIELSKO-BIAŁA
TAJEMNICZY OGRÓD
19 maja (wtorek), godz. 10.00 

Wydeptywanie
działania performatywne
poprowadzi Jacek Bożek
(warsztaty dla szkół)

Brama
warsztaty land artu
poprowadzi Jarosław Koziara
(warsztaty dla szkół)

20 maja (środa), godz. 10.30

Łąki kwietne
Owady zapylające
Wiewiórki
Rośliny inwazyjne
warsztaty poprowadzą edukatorzy Klubu Gaja
(warsztaty dla szkół)

20 maja (środa), godz.13.00

Brama – wernisaż
poprowadzą
Jarosław Koziara – artysta
Agata Smalcerz – dyrektorka Galerii Bielskiej BWA
Jacek Bożek – Klubu Gaja
(wstęp wolny)

Pobierz plakat festiwalu >>>

Honorowy Patronat
Prezydenta Miasta Bielska-Białej Jarosława Klimaszewskiego oraz Wójta Gminy Wilkowice Macieja Mrówki.

Partnerzy: Miasto Bielsko-Biała Polska Stolica Kultury 2026, Gmina Wyznaniowa Żydowska w Bielsku-Białej, Galeria Bielska BWA, Davines, Zakład Gospodarki Odpadami w Bielsku-Białej, Eko-Wtór Jakubiec, Gmina Wilkowice, Gminny Ośrodek Kultury „Promyk” w Bystrej.

Dofinasowanie ze środków Miasta Bielska-Białej i Gminy Wilkowice.

Na zdjęciu: Waldemar Rudyk „Przenikanie”, Tajemniczy Ogród 2026. Fot. Klub Gaja

W tym roku odbyła się 11. edycja Festiwalu Ekodzieło organizowanego przez Klub Gaja  w dniach 23-29 maja w Tajemniczym Ogrodzie w Bielsku-Białej oraz Gminnym Ośrodku Kultury „Promyk” w Bystrej. W warsztatach na temat różnorodności biologicznej połączonych z pracami porządkowymi, usuwaniem roślin inwazyjnych, poznawaniem przyrody i historii swoich miejscowości wzięli udział uczennice i uczniowie ze Szkoły Podstawowej nr27 i Zespołu Szkół Medycznych w Bielsku-Białej oraz szkoły Podstawowej nr 1 w Wilkowicach. Festiwal zakończył się pokazem filmu „Zła nie ma” w reżyserii Ryûsuke Hamaguchi w Kinie „Promyk” oraz rozmową z Łukaszem Mańkowskim – filmoznawcą, japonistą, programerem Festiwalu Pięć Smaków, która poprowadziła Miłosława Bożek, dziennikarka i krytyczka filmowa. Wszystkim uczestniczkom i uczestnikom dziękujemy!

W tym roku głównym tematem Festiwalu Ekodzieło były kwiaty polne, owady zapylające oraz opowieści o przyrodzie i historii Tajemniczego Ogrodu, który jest wspólną inicjatywą Klubu Gaja, Miasta Bielska-Białej i Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Bielsku Białej a także historii parku Centrum Pulmonologii i Torakochirurgii znajdującego się tuż obok Gminnego Ośrodka Kultury „Promyk” w Bystrej. W tych przestrzeniach odbyły się różne warsztaty plenerowe dla dzieci i młodzieży, podczas których m.in. lepiono kule kwietne z nasionami m.in. rumianków, chabrów, kąkoli, złocieni i maków, siano stokrotki i usuwano rośliny inwazyjne. Rozmawiano o współzależnościach pomiędzy światem roślin i owadów. Uczestnicy i uczestniczki zajęć wykonali z recyklingu drewniane skrzynie na kwiaty i zioła oraz świece z wosku pszczelego.

Jacek Bożek, założyciel i lider Klubu Gaja, powiedział – „Pogoda, choć niezbyt wiosenna sprzyjała pracy, którą wspólnie z młodzieżą z Bielska-Białej i Wilkowic wykonaliśmy w ramach Festiwalu Ekodzieło. Konkret w postaci kul kwietnych czy usuwania rdestowca ostrokończystego – rośliny inwazyjnej był wymiernym działaniem na rzecz przyrody i ludzi. Była też przestrzeń na rozmowę i dialog o przyszłości w której zmiany klimatu mogą wpłynąć znacząco na plany młodych osób. Jest niezwykle ważne aby dialog międzypokoleniowy dotyczył tak ważnego tematu jak ekologia. Budowanie świadomości obywatelskiej i wskazywanie możliwych rozwiązań kryzysu poprzez wspólny wysiłek było zawsze celem aktywności Klubu Gaja. Myślę, że i tym razem w uczestnikach festiwalu zostanie wiedza i emocje z którymi spotkali się w działaniu”.

„Warsztaty uwrażliwiały na przyrodę. Zajęcia były praktyczne i angażowały dzieci w konkretne prace. Pomogliśmy temu miejscu, sialiśmy stokrotki i wyrywaliśmy strasznego chwasta – roślinę naprawdę inwazyjną. Dzieci dały radę. Naprawdę praca poszła im fenomenalnie. W grupie siła! Współpraca się opłaca!” – mówił Wojciech Kula, wychowawca klasy V ze Szkoły Podstawowej nr 27 w Bielsku-Białej, która uczestniczyła w warsztatach w Tajemniczym Ogrodzie.

Dzieci i młodzież, komentowali prace warsztatowe: Wanessa – „Najbardziej podobało mi się wyrywanie tych chwastów. I kulki nasienne. Przypominają takie ziemiste klopsy dla wegan. Ha, ha. Na łące znalazłam czterolistne i pięciolistne koniczynki. Teraz będą mnie chronić”; Maks – „Podobał mi się bardzo Tajemniczy Ogród. Kojarzy mi się z kroplami wody. W czasie spaceru na każdej roślinie mogłem je dostrzec”;  Zuzanna – „Jestem tutaj pierwszy raz. Dużo dowiedziałam się o pszczołach. Podczas warsztatów mogliśmy rozwinąć różne umiejętności, na przykład poskręcać i pobudować skrzynie z drewna. Otoczenie jest tutaj trochę tajemnicze, ma to swój urok i niezwykły nastrój”;

Jonasz Oświeciński, nauczyciel geografii i historii w Liceum Ogólnokształcącym nr 8 w Zespole Szkół Medycznych, dodał – „Dziękujemy bardzo za możliwość uczestniczenia w zajęciach plenerowych w Tajemniczym Ogrodzie. Myślę, że młodzież dowiedziała się dużo cennych informacji związanych z ekologią, pszczelarstwem i historią miasta. Ekologia jest ważną częścią naszego życia. Tajemniczy Ogród zachęca do refleksji. Będą musiał przemyśleć sobie, czego jeszcze mogę nauczyć się z pobytu w tym miejscu”.

Stanisław, uczestnik warsztatów, podsumowując powiedział – „Wszystko mi się podobało! Tajemniczy Ogród zrobił na mnie wrażenie. Brak mi słów”; Hubert – „Zafascynowało mi to, że człowiek tak jakby nie ingerował w tym miejscu w przyrodę. A to centrum miasta. Podczas podróży po Tajemniczym Ogrodzie mogłem dużo rzeczy przemyśleć. Odprężyć się i zrelaksować”.

Kolejne warsztaty o kwiatach polnych  i pszczołach odbyły się 26 maja w Gminnym Ośrodku Kultury „Promyk” w Bystrej. Dzieci i młodzieży ze szkoły Podstawowej nr 1 w Wilkowicach także lepiły kule z nasionami kwiatów polnych, wysłuchały opowieści o pszczołach i odwiedziły Inhalatorium Propolisowe w parku Centrum Pulmonologii i Torakochirurgii, które sąsiaduje z GOK „Promyk”.

Maciej Mrówka, Wójt Gminy Wilkowice, witając uczestniczki i uczestników wydarzenia powiedział – „Cieszę się, że po raz kolejny możemy organizować Festiwal Ekodzieło w naszej Gminie. Podoba mi się to, że Klub Gaja łączy kulturę z edukacją ekologiczną. W ubiegłym roku byłem w Tajemniczym Ogrodzie w Bielsku-Białej i podobne warsztaty odbędą się dzisiaj u nas. Bawcie się dobrze i uczcie się”.

Alicja Raszka-Micherdzińska, dyrektorka GOK „Promyk” w Bystrej, mówiła – „Dla mnie  jest to pierwszy Festiwal Ekodzieło. Cieszę się, że przybyła do nas szkoła z Wilkowic. Zyczę, żeby to co się dzisiaj nauczycie, zapadło w Wasze serca. Udanych warsztatów”.

Bogusława Jakubiec, nauczycielka w Szkole Podstawowej nr 1 w Wilkowicach, po zakończeniu warsztatów, podkreślała – „Bardzo ciekawy, innowacyjny sposób zaangażowania młodzieży. Angażuje uczucia, zmysły i ręce. Zupełnie inaczej niż w szkole. Zaangażowane emocje pozwalają lepiej zapamiętać przekazywane informacje”.

11. Festiwal Ekodzieło zakończył się 29 maja pokazem filmu „Zła nie ma” w reżyserii Ryûsuke Hamaguchi w Kinie „Promyk”. Po seansie zaprosiliśmy publiczność do rozmowy z Łukaszem Mańkowskim – filmoznawcą, japonistą oraz programerem Festiwalu Pięć Smaków, która poprowadziła dziennikarka i krytyczka filmowa Miłosława Bożek.

Zespół Klubu Gaja serdecznie dziękuje partnerom, nauczycielkom i nauczycielom oraz uczennicom i uczniom za wspólna pracę!

Festiwal Ekodzieło 2025

Honorowy Patronat Prezydenta Miasta Bielska-Białej Jarosława Klimaszewskiego oraz Honorowy Patronat Wójta Gminy Wilkowice Macieja Mrówki.

Partnerzy: Miasto Bielsko-Biała, Gmina Wyznaniową Żydowską, Galeria Bielska BWA, Zakład Gospodarki Odpadami w Bielsku-Białej oraz Gmina Wilkowice, Gminny Ośrodek Kultury „Promyk” w Bystrej i Centrum Pulmonologii i Torakochirurgii w Bystrej.

Dofinasowanie ze środków Miasta Bielska-Białej i Gminy Wilkowice oraz projektu „Tajemniczy Ogród w Bielsku-Białej” wspieranego przez TJX UK.

ZOBACZ FOTO RELACJĘ Z FESTIWALU EKODZIEŁO W BIELSKU-BIAŁEJ >>>

ZOBACZ FOTO RELACJĘ Z FESTIWALU EKODZIEŁO W GMINIE WILKOWICE>>>

W dniach 27-29 maja odbędzie się 10. edycja Festiwalu Ekodzieło organizowanego przez Klub Gaja. W Tajemniczym Ogrodzie w Bielsku-Białej przez dwa dni (27-28 maja od godz. 10.00) dzieci i młodzież z bielskich szkół uczestniczyć będą w działaniu performatywnym „Wydeptywanie” oraz różnych warsztatach połączonych z pracami porządkowymi, usuwaniem roślin inwazyjnych oraz sianiem koniczyny. Działania festiwalowe w Tajemniczym Ogrodzie dają możliwość spotkania w przyrodzie, odkrywania współzależności z otaczającym nas światem oraz odnajdywania utraconych relacji z naturą. Wydarzenie zakończy się 29 maja o godz. 19.00 pokazem estońskiego filmu „Siostrzeństwo świętej sauny” w Gminnym Ośrodku Kultury „Promyk” w Bystrej. Kameralny dokument w reżyserii Anny Hints to intymna opowieść o kobietach spotykających się w tradycyjnej saunie. Zapraszamy!

W czasie niezwykłego rozwoju nowoczesnych technologii bardzo często zapominamy o umiejętnościach, które od zawsze stanowiły podstawę naszej egzystencji. Znajomość uprawiania, dbania i relacji z ziemią nigdy nie straciła na znaczeniu. Dzisiaj stała się wiedzą niedostępną dla młodych pokoleń. Żyjemy oderwani od cykli przyrody nie zauważając naszej współzależności z otaczającym nas światem roślin i zwierząt. Ideą przewodnią Festiwalu Ekodzieło jest tworzenie takich warunków dla uczestników aby mogli te utracone więzi poszukiwać i odkrywać na nowo. Służą nam do tego edukacja, sztuka i zabawa. Sztuka poprzez wydarzenia, które proponujemy, staje się pomostem skutecznie i konkretnie pomagającym w odzyskiwaniu umiejętności i relacji z sobą i naturą. Ekodzieło staje się bliskie rękodziełu, zdobywaniu wiedzy i umiejętności potrzebnych czeladnikom i późniejszym mistrzom. Tajemniczy Ogród, który powstał na nieużytku cmentarza żydowskiego w Bielsku-Białej z inicjatywy Klubu Gaja, Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Bielsku-Białej i Miasta Bielsko-Biała stał się taką przestrzenią w której jest to możliwe.

„Ten kameralny festiwal nie jest kolejnym pokazem koncertów i wystaw. Jest propozycją nauczenia się możliwych do zastosowania technik pracy z ziemią i dla Ziemi. Jest dostarczaniem refleksji oraz narzędzi i wiedzy, które mogą pomóc w odnajdywaniu utraconych relacji ze światem natury. Nie jest to łatwe w zurbanizowanej i przepełnionej kulturą konsumpcji przestrzeni. Ta chwila dosłownego kontaktu z ziemią może okazać się doświadczeniem ważnym, głębokim i kształtującym. W naszej pracy staramy się tworzyć warunki, w których uczestnicy nie tylko dotykają świętości życia ale uczą się szacunku dla konkretnej, fizycznej aktywności” – mówi Jacek Bożek, lider Klubu Gaja i pomysłodawca Festiwalu Ekodzieło.

W ramach 10. Festiwalu Ekodzieło w dniach 27 maja (poniedziałek) i 28 maja (wtorek) od godz. 10.00 Klub Gaja zaprosił uczennice i uczniów z bielskich szkół do czynnej edukacji w Tajemniczym Ogrodzie. Dzieci i młodzież poznawać będą zwyczaje pszczół, zobaczą pasiekę edukacyjną, wykonają z recyklingu drewniane skrzynki na kwiaty, ulepią z gliny i kompostu kule kwietne, wyrywać będą rośliny inwazyjne oraz posieją na tym terenie koniczynę.

We środę 29 maja o godz. 19.00 zapraszamy wszystkich chętnych na pokaz estońskiego filmu  „Siostrzeństwo świętej sauny”, który odbędzie się w Gminnym Ośrodku Kultury „Promyk” w Bystrej. Kameralny dokument w reżyserii Anny Hints to intymna opowieść o kobietach spotykających się w tradycyjnej saunie. Po pokazie zapraszamy na rozmowę z publicznością, którą poprowadzi dziennikarka Miłosława Bożek, współtwórczyni podcastu KinoTalk. Gościnią będzie dr Sandra Frydrysiak – kulturoznawczyni, socjolożka i ekspertka gender studies. Pracuje jako adiunktka w Katedrze Kultury i Mediów Uniwersytetu SWPS w Warszawie, wykłada w projekcie GEMMA (Joint European Master’s Degree in Women and Gender Studies) na Uniwersytecie Łódzkim. Współreżyserka VR-u „Noccc” (premiera Sundance 2021). Wspólnie z Martą Majchrzak są autorkami badań i raportu „Siostrzeństwo — od idei do praktyki”. Zapraszamy! Wstęp wolny.

10. Festiwal Ekodzieło objęty jest Honorowym Patronatem Prezydenta Miasta Bielska-Białej Jarosława Klimaszewskiego.

Partnerzy: Miasto Bielsko-Biała, Gmina Wyznaniową Żydowską, Galeria Bielska BWA, Zakład Gospodarki Odpadami w Bielsku-Białej oraz Gminny Ośrodek Kultury „Promyk” w Bystrej.

10. Festiwal Ekodzieło dofinansowano ze środków Miasta Bielska-Białej i Gminy Wilkowice oraz projektu „Tajemniczy Ogród w Bielsku-Białej” wspieranego przez TJX UK.

PROGRAM 10. FESTIWALU EKODZIEŁO

BIELSKO-BIAŁA
TAJEMNICZY OGRÓD
27 maja (poniedziałek), godz. 10.00 

„Wydeptywanie”
działanie performatywne poprowadzą edukatorzy Klubu Gaja
(działanie dla szkół)

„Kule kwietne”
warsztaty poprowadzą edukatorzy Klubu Gaja
 (warsztaty dla szkół)

„Pszczoły”
warsztaty poprowadzą edukatorzy Klubu Gaja
(warsztaty dla szkół)

„Upcyklingowe skrzynki na kwiaty”
warsztaty poprowadzą edukatorzy Klubu Gaja
(warsztaty dla szkół)

„Koniczyna – to nie byle co!”
warsztaty poprowadzą edukatorzy Klubu Gaja
(warsztaty dla szkół)

BIELSKO-BIAŁA
TAJEMNICZY OGRÓD 
28 maja (wtorek), godz. 10.00 

„Wydeptywanie”
działanie performatywne poprowadzą edukatorzy Klubu Gaja
(działanie dla szkół)

 „Kule kwietne”
warsztaty poprowadzą edukatorzy Klubu Gaja
 (warsztaty dla szkół)

„Pszczoły”
warsztaty poprowadzą edukatorzy Klubu Gaja
(warsztaty dla szkół)

„Koniczyna – to nie byle co! ”
warsztaty poprowadzą edukatorzy Klubu Gaja
(warsztaty dla szkół)

BYSTRA
GMINNY OŚRODEK KULTURY „PROMYK”
KINO „PROMYK”
29 maja (środa), godz. 19.00

„Siostrzeństwo świętej sauny” – pokaz filmu (Estonia, 2023)
reżyseria Anna Hints
(wstęp wolny)
rozmowę z publicznością poprowadzi dziennikarka Miłosława Bożek

Pobierz plakat w pdf >>>

Tegoroczny Festiwal Ekodzieło odbył w dniach 22-23 maja. W Tajemniczym Ogrodzie w Bielsku-Białej dla uczestników przygotowano różnorodne warsztaty ekologiczne m.in. o koszeniu kosą tradycyjną, pszczołach, ptakach, nietoperzach i wiewiórkach. Wspólnie z seniorkami stworzono instalację  artystyczną „Drzew-Słowo-Wiatr”. W Willi Sixta Galerii Bielskiej BWA opowiadano mieszkańcom o niezwykłych drzewach, które tam rosną. Festiwal zakończył się pokazem filmu „Lunana. Szkoła na końcu świata” w Gminnym Ośrodku Kultury „Promyk” w Bystrej. Dziękujemy wszystkim za wspólną pracę dla Ziemi!

Jacek Bożek z Klubu Gaja, pomysłodawca festiwalu, podsumowuje – „Po raz kolejny pracowaliśmy z młodzieżą i kołem seniorów. Różnorodność potrzeb i reakcji na wspólne działania łączyła się w skupieniu i głębokiej rozmowie. Tajemniczy Ogród na nieużytku bielskiego kirkutu jest niezwykłym miejscem, w którym człowiek wycisza się i uważnie słucha. Na zakończenie festiwalu pokazaliśmy film „Lunana. Szkoła na końcu świata”, a z kina niechętnie wychodzili widzowie chcąc rozmawiać i dowiedzieć się jak wygląda życie w otoczeniu surowej natury na krańcach świata. Chciałem bardzo podziękować wszystkim, którzy przyczynili się do realizacji festiwalu”.

W wydarzeniach 9. Festiwalu Ekodzieło wzięli udział mieszkańcy Bielska-Białej i Bystrej m.in. młodzież z Zespołu Szkół Specjalnych im. K.J. Gałczyńskiego, Szkoły Podstawowej nr 27, Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych im. Juliana Fałata, Zespołu Szkół Medycznych i Ogólnokształcących im. H. Chrzanowskiej oraz seniorki z Klubu Seniora „SIXT Wam”.

Uczennice i uczniowie, którzy uczestniczyli w warsztatach „Kosimy” o koszeniu kosa tradycyjną, „Zapylamy” o pszczołach, „Ogrody dla przyrody” o budowie budek lęgowych  i „Niebezpieczni goście” o gatunkach inwazyjnych,  podsumowując wydarzenie mówili: Lidka – „ Musze przyznać, że wszystko mi się podobało. To było coś zupełnie innego i ciekawego, co powinno się częściej  pojawiać w szkole, jak o tej kosie. Teraz otoczeni jesteśmy elektroniką. To był powrót do tego co było wcześniej i zostało zapomniane, do tradycji”; Kacper – „Koszenie było bardzo fajne. Mogliśmy zapoznać się z techniką i sami spróbować skosić trawę”; Mateusz – „ Dowiedziałem się, że są różne rodzaje pszczół i jak jest zbudowana kosa!”; Amelia – „ Nauczyłam się kosić trawę kosą! Zrobiłam też sama świecę z wosku pszczelego!”;  Marysia  – „Bardzo podobało o mi się robienie budki dla wiewiórki. Dowiedziałam się. że te zwierzęta żyją długo ale często giną ze względu na drapieżniki i pod kołami samochodów”; Maja  – „Bardzo podobała mi się pasieka z pszczołami. Mogliśmy ubrać się w specjalny strój i podejść blisko, by wyrywać tego niebezpiecznego chwasta!”. 

W Tajemniczym Ogrodzie odbył się także warsztat ekologiczno-artystyczny „Drzewo-Słowo-Wiatr” prowadzony przez Jacka Bożka i Miłosławę Bożek. W otoczeniu natury, w kręgu mówiono, słuchano i poszukiwano „słowa”, które potem na drewnianych tabliczkach zamieszczono w przestrzeni ogrodu. Tak powstał kolejny land-artowy obiekt, który można zobaczyć w Tajemniczym Ogrodzie.

Miłosława Bożek, współprowadząca warsztat, komentuje – „To była bardzo wdzięczna grupa składająca się z samych kobiet – seniorek. Zupełnie inny rodzaj pracy niż z młodzieżą, z którą pracowaliśmy wcześniej. Nastolatkowie przeżywają inne emocje, często są zestresowani i spięci. Seniorzy z racji wieku są spokojniejsi, otwarci i łatwo dzielą się doświadczeniem. Tajemniczy Ogród dał nam  także możliwość na inny rodzaj rozmowy. Cmentarz jest miejscem gdzie mogliśmy mówić o przemijaniu i śmierci. Uczestniczki były wdzięczne, że mogły ten dzień spędzić w otoczeniu przyrody i przestrzeni słuchania siebie na wzajem”.  

W ogrodzie Galerii Bielskiej BWA Willi  Sixta edukator Klubu Gaja Jarosław Kasprzyk poprowadził spotkanie o niezwykłych i rzadkich drzewach, które tam rosną m.in. miłorzębie.  

Na zakończenie Festiwalu Ekodzieło  odbył się pokaz filmu „Lunana. Szkoła na końcu świata” w Gminnym Ośrodku Kultury „Promyk” w Bystrej. Film w reżyserii Pawo Choyning Dorji, który obejrzeliśmy, to filmowa podróż do bhutańskiej wioski położonej w Himalajach. Piękny i wzruszający obraz afirmacji życia w zgodzie z prawami natury. Ten film po raz pierwszy w historii Bhutanu został nominowany do Oscara. Po projekcji odbyło się spotkanie publiczności z Jackiem Bożkiem z Klubu Gaja, który opowiadał o swojej pracy z dziećmi i młodzieżą w szkołach w Himalajach m.in. w Sikkimie.

9. Festiwal Ekodzieło objęty jest Honorowym Patronatem Prezydenta Miasta Bielska-Białej Jarosława Klimaszewskiego i realizowany jest we współpracy z Miastem Bielsko-Biała, Gminą Wyznaniową Żydowską, Galerią Bielską BWA i Gminnym Ośrodkiem Kultury „Promyk”. 9. Festiwal Ekodzieło dofinansowano ze środków Miasta Bielska-Białej i Gminy Wilkowice oraz projektu „Tajemniczy Ogród w Bielsku-Białej” wspieranego przez TJX UK.

ZOBACZ FOTO RELACJĘ NA FB >>>

Media o Festiwalu

https://radio.katowice.pl/zobacz,65216,Ekodzielo-Bielski-festiwal-po-raz-dziewiaty.html

https://dziennikzachodni.pl/zbliza-sie-9-festiwal-ekodzielo-w-bielskubialej-warsztaty-w-tajemniczym-ogrodzie-i-inne-atrakcje-program/ar/c1-17546489

https://dziennikzachodni.pl/zbliza-sie-9-festiwal-ekodzielo-w-bielskubialej-warsztaty-w-tajemniczym-ogrodzie-i-inne-atrakcje-program/ar/c1-17546489

https://www.radiobielsko.pl/wiadomosci/robienie-budek-i-warsztaty-koszenia-kosa-tradycjna/55095

https://www.bielsko.info/wiadomosci/35510-9-edycja-festiwalu-ekodzielo-warsztaty-w-tajemniczym-ogrodzie-bielsko-biala

https://bielskirynek.pl/pl/775_nie-przegap/6817_festiwal-ekodzielo-warsztaty-ekologiczne-sztuka-i-inspirujacy-film.html

https://bielskobiala.naszemiasto.pl/bielsko-biala-zbliza-sie-9-festiwal-ekodzielo-warsztaty-w/ar/c1-9324507

https://dzieje.pl/dziedzictwo-kulturowe/sztuka-i-przyroda-na-bielskim-ix-festiwalu-ekodzielo

https://bbfan.pl/artykul/festiwal-ekodzielo-2023/1436786

https://bielskobiala.naszemiasto.pl/bielsko-biala-zbliza-sie-9-festiwal-ekodzielo-warsztaty-w/ar/c1-9324507

https://wydarzenia.ngo.pl/420773-9-festiwal-ekodzielo.html

8 Festiwal Ekodzieło odbył w Tajemniczym Ogrodzie i Galerii Bielskiej BWA w Bielsku-Białej oraz Gminnym Ośrodku Kultury „Promyk” i parku Centrum Pulmonologii i Torakochirurgii w Bystrej. Dla uczestników – młodszych i starszych, przygotowano różne warsztaty m.in.  przyrodnicze, ornitologiczne, dendrologiczne, permakultury i land artu. W Tajemniczym Ogrodzie powstała instalacja artystyczna Waldemara Rudyka „Przenikanie”. Wydarzeniem festiwalu był koncert Mikołaja Trzaski „Goats’ Ghost” (Duchy Kóz), który zakończył się performansem Jacka Bożka „Pomiędzy – rytuał przejścia”. Wspólnie z młodzieżą posadzono też drzewa i krzewy. Odkrywano przyrodę, historię i kulturę miejsc, przeplatając twórczość artystów z aktywność społeczną na rzecz planety. Dziękujemy wszystkim uczestnikom za wspólną pracę dla Ziemi!

Jacek Bożek z Klubu Gaja, pomysłodawca festiwalu, podsumowuje – „Nie przypadkowo wiele wydarzeń Festiwalu Ekodzieło 2022 dotyczyło przemiany, przenikania i przechodzenia na drugą stronę. Żyjemy w świecie permanentnej zmiany i niepokoju o przyszłość. Katastrofy, wojny i straty dotyczą już każdego z nas. Sztuka staje się w tej trudnej sytuacji przewodnikiem i drogowskazem. Jest też pocieszycielem i przestrzenią skupienia. Staje się rytuałem, który dociera do serc i umysłów a nie jest tylko rozrywką na kilka chwil. Tegoroczny festiwal przenosił mnie, jak te kozy ze szczebrzeszyńskiej legendy do świata z marzeń i snów”.

8 Festiwal Ekodzieło w Bielsku-Białej

W Tajemniczym Ogrodzie, w warsztatach prowadzonych przez edukatorów Klubu Gaja m.in. o pszczołach, ptakach, owadach wzięli udział młodzi i starsi bielszczanie –  przedszkolaki, uczniowie, licealiści i seniorzy.

„Chcemy bardzo gorąco podziękować za warsztaty o pszczołach. Dużo dowiedzieliśmy się i o pszczołach miodnych i dzikich. Dzieci były bardzo zainteresowane i aktywne. Chcemy jeszcze raz tutaj przyjść! – Paulina Myk-Trzcińska z Przedszkola Artystycznego „Iskierka”.

Podczas warsztatów land artu młodzież wspólnie z artystą Waldemarem Rudykiem tworzyła instalację artystyczną „Przenikanie”. Wspólnie ukształtowany obiekt, stał się formą rzeźbiarską, która może posłużyć jako schronienie dla różnych organizmów żywych zamieszkujących tą przestrzeń.

Wlademar Rudyk, artysta, komentuje – „Celem realizacji instalacji było doświadczenie związków i wzajemnego przenikania kultury i natury. Miejsce w którym powstawała, to „Tajemniczy Ogród” w centrum Bielska – Białej. Skrawek terenu przylegającego do żydowskiego cmentarza, stał się enklawą przyrody i historii. Chroniony przez dziesiątki lat przed ludzką ingerencją, przypomina laboratorium naturalnych przemian i procesów. Inspiracjami „Przenikania” były: energia, klimat i znaczenie miejsca. Praca powstała wyłącznie z obumarłych części drzew i krzewów, a jego forma pozostaje w harmonii z otoczeniem”.

Bielszczan zaprosiliśmy także na otwarte warsztaty permakultury „O nasionach” podczas których wspólnie z wędrownym nauczycielem permakultury, ogrodnikiem i filozofem Benem Lazrem zrobiliśmy gliniane kule z nasionami m.in. koniczyny, chabrów i stokrotek. W ramach festiwalu w Willi Sixta Galerii Bielskiej BWA odbył się warsztat ornitologiczny „Ptakolubni” prowadzony przez pasjonata Darka Czernka.

ZOBACZ REALCJĘ NA FACEBOOKU >>

 8. Festiwal Ekodzieło w Gminie Wilkowice

W tym roku, festiwal rozpoczął się w deszczowej atmosferze! Klub Gaja razem z młodzieżą ze Szkoły Podstawowej nr 1 w Bystrej posadził drzewa i krzewy na terenie Gminnego Ośrodka Kultury „Promyk” w Bystrej. Dla posadzonych roślin – dębu, wiązu, grabu, czarnych bzów i głogów była to jednak dobra pogoda! Po sadzeniu roślin młodzież zaproszono na spacer dendrologiczno-kulturowym do parku Centrum Pulmonologii i Torakochirurgii, który poprowadził Jarosław Kasprzyk z Klubu Gaja. Dziękujemy szpitalowi za ugoszczenie uczestników wydarzenia miodem i herbatą! Dla uczniów była to niespodzianka. Jedna z uczennic po raz pierwszy jadła kromkę chleba z miodem i bardzo jej zasmakowała!

„Było to dla nas duże doświadczenie. Okazało się, że większość dzieci po raz pierwszy sadziła drzewa. Uczniowie podeszli do tego pozytywnie, choć niektórzy się tylko przyglądali.. Natomiast miód wszyscy chętnie pałaszowali, niektórzy, jak się okazało też po raz pierwszy. Teraz czeka nas wyprawa do parku” – mówiła Magdalena Chodkowska-Chmiel ze Szkoły Podstawowej nr 1 w Bystrej.

Wydarzeniem Festiwalu był koncert Mikołaja Trzaski „Goats’ Ghost” (Duchy Kóz) w GOK „Promyk” w Bystrej. Muzyka nawiązywała do pradawnej Szczebrzeszyńskiej przypowieści opisującej zwierzęta wypasane przez żydowskiego pasterza, które są zaczarowanymi przewodnikami pomiędzy dwoma światami, posiadają wiedzę na temat tajnego przejścia łączącego Szczebrzeszyn z Jerozolimą. Koncert zakończył się performansem Jacka Bożka „Pomiędzy –  rytuał przejścia” z muzyką Mikołaja Trzaski. Wysłuchaliśmy tekstów i wierszy m.in. Czesława Miłosza, Juliana Fałata, Dalajlamy, Jeana D’Ormessona.

ZOBACZ FOTO RELACJĘ NA FACEBOOKU >>

8. Festiwal Ekodzieło objęty jest Honorowym Patronatem Prezydenta Miasta Bielska-Białej Jarosława Klimaszewskiego oraz Wójta Gminy Wilkowice Janusza Zemanka.

Festiwal Ekodzieło realizowany jest ze środków Miasta Bielska-Białej i Gminy Wilkowice we współpracy z Gminą Wyznaniową Żydowską, Galerią Bielską BWA, Gminnym Ośrodkiem Kultury GOK „Promyk” i Centrum Pulmonologii i Torakochirurgii w Bystrej.