W ogrodzie Szkoły Podstawowej w Mesznej powstał kolejny ogród, który Klub Gaja zrealizował dzięki wsparciu Fundacji Drzewo i Jutro. Ogród z roślinnością Beskidu Śląskiego, posłuży uczennicom i uczniom do nauki, inspiracji i chwili wytchnienia. Nie zapominając o przyrodzie i wspieraniu różnorodność biologicznej terenu wokół szkoły. Podczas wydarzenia, które odbyło się 8 maja, zespół Klubu Gaja razem ze społecznością szkolną posadzili 301 roślin – drzew, krzewów, paproci, pnączy i bylin. Wydarzenie otwierali – Jacek Bożek z Klubu Gaja, Jakub Klimczyński – dyrektor Szkoły Podstawowej oraz Maciej Mrówka – Wójt Gminy Wilkowice. Potem wszyscy ruszyli do pracy! Dziękujemy, że mogliśmy razem zmienić przestrzeń wokół szkoły na bardziej przyjazną dzieciom i młodzieży, i przyrodzie.

Meszna to jedna z trzech miejscowości wchodzących w skład Gminy Wilkowice. Należą do niej jeszcze Bystra i Wilkowice. Ta niewielka wieś u podnóża Magury i Klimczoka jest niezwykle malownicza i przyciąga turystów lubiących wędrówki górskie. Nowe zabudowania szkoły podstawowej i przestrzenie, które się pojawiły po remoncie obiektu, stały się możliwością do założenia ogrodu przyszkolnego. Tym bardziej było to dla Klubu Gaja interesujące wyzwanie, że dyrekcja i nauczyciele zdecydowali się na ogród roślinności beskidzkiej, który będzie służył w nauce biologii i ekologii.

Jakub Klimczyński – dyrektor Szkoły Podstawowej, otwierając wydarzenie, podkreślał – „Bardzo się cieszymy, że dzięki Klubowi Gaja i Fundacji Drzewo i Jutro nasza szkoła zyska piękną  przestrzeń zieleni. Pamiętajmy, że musimy o nią zadbać. Z roślinami, które dzisiaj posadzicie wiąże się odpowiedzialność. Pytanie kto będzie o nie dbał i kto podlewał? Mam taki pomysł, że to Wy – uczennice i uczniowie, będziecie się o nie troszczyć, co najmniej do końca roku szkolnego. Zastanawiam się co zrobimy w wakacje, może jakieś dyżury? Tak!”

Maciej Mrówka, wójt Gminy Wilkowice, dodał – „To nie jest pierwsza inicjatywa, którą wspólnie z Klubem Gaja realizujemy. Cieszę się, że dzisiaj jestem u Was, w waszej szkole, którą razem zazielenicie. Często tędy przejeżdżam, wiec będę Was pilnował i zaglądał czy dbacie o posadzone rośliny i je podlewacie. Macie tylko dyspensę w okresie wakacyjnym! Chciałem dodać, że razem z Klubem Gaja, w tym roku zakładamy nowy park kieszonkowy w Bystrej, niedaleko od Was. Będzie to przestrzeń z roślinami rodzimymi, które na tym występują na naszym terenie. Będzie mogli się tam wybrać. Przed Wami wspólna praca i ciekawe warsztaty. Skorzystajcie z ogromnej wiedzy zespołu Klubu Gaja, uczcie się i bawcie podczas dzisiejszego dnia. Życzę Wam powodzenia!”

„Zakładamy ogrody i zieleńce w całej Polsce i dlatego tym bardziej ochoczo zgodziliśmy się wszyscy w Klubie Gaja, że możemy popracować w miejscu gdzie mamy siedzibę organizacji. No i ten pomysł nasadzeń roślin rodzimych dla Beskidu Śląskiego wydał się nam niezwykle cenny w czasach gdzie w ogrodach można częściej spotkać rośliny z całego świata niż te z najbliższej okolicy. To naprawdę cenna inicjatywa wskazująca w jakim kierunku powinna podążać edukacja przyrodnicza w szkołach” – powiedział Jacek Bożek, założyciel i lider Klubu Gaja. 

Podczas wydarzenia edukacyjnego, edukatorki i edukatorzy Klubu Gaja wraz ze społecznością szkolną posadzili 301 roślin! W warsztatach wzięło udział 146 dzieci i młodzieży z klas od IV do VIII. Pracowano w grupach, rotacyjnie, by uczennice i uczniowie mogli zdobyć wiedzę na różnych stanowiskach. W ogrodzie posadzono m.in. buki pospolite, wiązy górskie, klony polne, lipy, jarzęby pospolite, jodły, świerki i cisy. Z krzewów trzmieliny zwyczajnej, porzeczki alpejskiej, kaliny koralowej i leszczyny posadzono żywopłoty oddzielające teren ogrodu od ulic. Przy ogrodzeniach posadzono także powojniki górskie. W zacienionym miejscu powstała specjalna rabata, gdzie będzie można obserwować paprocie m.in. wietlice samicze, języczniki zwyczajne, narecznice mocne i długosze królewskie. Natomiast przed szkołą założono kwitnące rabaty m.in. z kokoryczkami, rozchodnikami, goździkami i pierwiosnkami. Podczas warsztatów uczennice i uczniowie skręcali domki dla owadów zapylających oraz budkę lęgową dla ptaków, które zostaną rozmieszczone w ogrodzie. W ramach projektu Klub Gaj przekazał szkole system i zbiornik na deszczówkę.

Uczennice i uczniowie, bardzo zaangażowali się we wspólne działania, tak je komentowali: Asia – „To bardzo fajna inicjatywa. Przydadzą się nam te rośliny, bo było tu tak trochę … goło i pusto. Teraz, tutaj na tej rabacie, przy sadzeniu małych roślin dobrze mi się pracuje. Mamy takie miękkie podpórki pod kolana. Przy żywopłocie było trudniej. Zdecydowanie była to ciężka praca i bardzo stromo”; Leon – „Świetnie się pracuje, bardzo dobrze, bo nie ma lekcji! Sadziłem żywopłot z porzeczki, naprawdę super praca”; Paweł – „Zgadzam się z Leonem, świetnie się pracuje, teraz plantujemy ziemię i wybieramy kamienie”; Igor – „Praca jest bardzo wymagająca ale będzie piękniej, tyle roślin! Tutaj naprawdę było pusto. Pamiętam, wcześniej było tu błoto i parking”.

Renata Trela-Ptaszek, nauczycielka biologii, podsumowują wydarzenie, powiedziała –„Pomysł na rośliny Beskidu Śląskiego podyktowany był naszymi potrzebami i naszego ekosystemu. Gatunki roślin wybrane zostały zgodnie z podstawą programową w szkołach podstawowych. Dzięki temu projektowi, mamy na miejscu wszystko, by móc obserwować rośliny i uczyć się. Dzieci wiedziały, że dzisiaj będzie wydarzenie z Klubem Gaja. Jednak nie spodziewały się jakie to będzie przedsięwzięcie. Wspaniale się wkręciły! Przeżywają to niesamowicie. Widzę, bo je znam. Najbardziej cieszy, że mogłam z nimi pobyć w dłuższej chwili. Były tak zaangażowane jak nigdy wcześniej, na żadnej lekcji i zajęciach. Widziałam  na ich buziach uśmiech i szczęście. Mogły same działać i pracować. Używać różnych narzędzi, kilofów czy wiertarek. Pełne zaufanie. Dzieci potrafią, trzeba im tylko stworzyć odpowiednią przestrzeń. Wtedy angażują się i są odpowiedzialne za to co robią. Dla mnie jest to najważniejsze”.

Dziękujemy całej społeczności szkolnej za wspólna pracę na rzecz ogrodu, by stał się piękniejszy, posłużył do nauki, inspiracji i chwili wytchnienia. I nie zapominamy o przyrodzie. Nasz działania wsparły różnorodność biologiczną terenu wokół szkoły. To jeszcze nie koniec! Mamy w planie dosadzić kolejne 33 rośliny. Czekamy, aż małe roślinki wybranych gatunków podrosną i dotrą do szkoły!

Projekt „Święto Drzewa – ogrody dla przyrody 2024-26” dofinansowano ze środków Fundacji Drzewo i Jutro w kwocie 300 000 zł.

Zobacz relację zdjęciową na FB >>>

Tegoroczna edycja Festiwalu Ekodzieło (18-20 maja) organizowana przez Klub Gaja przy współpracy z Galerią Bielską BWA połączy ekologię, sztukę i kulturę angażując dzieci i młodzież w opiekę nad Tajemniczym Ogrodem w Bielsku-Białej i Parkiem Wolności w Wilkowicach. Do współpracy zaproszono artystów land artu. Waldemar Rudyk stworzy instalację „Jesteśmy” w Parku w Wilkowicach (18 maja). Artysta Jarosław Koziara zrealizuje w przestrzeni Tajemniczego Ogrodu instalację „Bramę” nawiązującą do kontekstu miejsca (wernisaż 20 maja, godz. 13.00). W Kinie „Promyk” w Bystrej odbędzie się pokaz filmu „Monizm” w reżyserii Riara Rizaldiego (19 maja, godz. 19.00, wstęp wolny). Film zdobył nagrodę główną 18. Azjatyckiego Festiwalu Filmowego Pięciu Smaków. Zapraszamy!

We współczesnym świecie, żyjemy oderwani od cykli przyrody nie zauważając naszej współzależności z otaczającym nas światem natury. Pomysł na Festiwal Ekodzieło narodził z potrzeby stworzenie takich warunków dla uczestników, aby mogli te utracone więzi poszukiwać i odkrywać na nowo. Sztuka poprzez działanie staje się pomostem pomagającym w odzyskiwaniu relacji z sobą i naturą oraz uczy zdobywania prostych umiejętności jak to podtrzymywać. 12. Festiwal Ekodzieło wpisuje się w ideę i program wydarzeń Bielska-Białej, pierwszej Polskiej Stolicy Kultury – Miasta Splotów, gdzie dobrostan mieszkańców tkamy wspólnotą, naturą, wyobraźnią.

Jacek Bożek, lider Klubu Gaja i pomysłodawca Festiwalu Ekodzieło, podkreśla – „Polska Stolica Kultury 2026 w Bielsku-Białej nadaje także działaniom Klubu Gaja specyfikę łączenia sztuki, aktywności społecznej i dbania o dobrostan ludzi i natury. Ta wielowymiarowość i przenikanie się znaczeń zawsze towarzyszyła naszym programom i kampaniom. Jesteśmy bardzo dumni, że możemy dzielić się naszą wiedzą i doświadczeniem w ramach Polskiej Stolicy Kultury przypominając uczestnikom festiwalu o wadze przyrody w ludzkim, ale także nie ludzkim życiu”.

W Tajemniczym Ogrodzie w Bielsku-Białej i Parku Wolności w Wilkowicach, eukatorki i edukatorzy Klubu Gaja zaproszą dzieci i młodzież na plenerowe warsztaty na temat m.in. łąk kwietnych, owadów zapylających, ptaków, wiewiórek, połączone z opowieściami o tych miejscach, pracami porządkowymi i pracą z zaproszonymi artystami.

Gościem 12. Festiwalu Ekodzieło będzie Jarosław Koziara, artysta sztuk wizualnych, znany m.in. z monumentalnych realizacji land art. W Tajemniczym Ogrodzie w obrębie Cmentarza Żydowskiego przy ul. Cieszyńskiej artysta stworzy landartową realizację – Bramę. Symboliczne Przejście pomiędzy Światami – Sacrum i Profanum.

Agata Smalcerz, dyrektorka Galerii Bielskiej BWA, mówi – „Sztukę współczesną i ekologię często łączy postawa wobec przyrody: traktowanie jej nie instrumentalnie, jako zasób służący człowiekowi, ale partnersko. Jesteśmy współmieszkańcami tej samej planety i aby przetrwać musimy szanować każdy byt. Wielu artystów nawiązuje do kwestii ekologii, apelując o szacunek do natury w swoim przesłaniu, ale też ukazując jej piękno i niezwykłość. Jarosław Koziara sztukę traktuje totalnie: w swoich pracach landartowych czy efemerycznych instalacjach na ulicach miast, odwołuje się do symboli i form o uniwersalnym znaczeniu, przemawiających wizualnym bogactwem i nasyconych ważnymi treściami. Brama w Tajemniczym Ogrodzie, wykonana z materii organicznej, będzie symbolicznym przejściem ze strefy sacrum do strefy profanum, łącznikiem między tym, co minęło, a tym, co przed nami”.

W Parku w Wilkowicach, powstanie kolejny landartowy obiekt „Jesteśmy”, który wspólnie z uczestnikami festiwalu stworzy Waldemar Rudyk, artysta wizualny i animator kultury. Realizacja połączona będzie z opowieściami o parku, jego historii, czasu zapomnienia i odkrycia go na nowo przez mieszkańców, które poprowadzi Jacek Bożek z Klubu Gaja.

Tradycyjnie Klub Gaja zaprasza na seans filmowy do Kina „Promyk” w Gminnym Ośrodku Kultury „Promyk” w Bystrej. W tym roku odbędzie się pokaz indonezyjskiego filmu „Monizm” w reżyserii Riara Rizaldiego. Film zdobył Grand Prix 18. Azjatyckiego Festiwalu Filmowego Pięciu Smaków. Jury w uzasadnieniu wyboru filmu, podkreślało – „Poprzez awangardowe podejście formalne, czerpiąc z szamanizmu, wulkanologii i myśli ekokrytycznej, ten łączący dokument i fikcje film bada alternatywne ontologie i mitologie lokalną. Reżyser rzuca wyzwanie konwencjonalnej formie filmowej i antropocentrycznej koncepcji naszych relacji z naturą”. Po seansie zapraszamy publiczność na rozmowę z Anetą Romańską, antropolożką, tłumaczką i badaczką, zajmującą się relacjami międzykulturowymi oraz antropologią wizualną. Spotkanie poprowadzi dziennikarka i krytyczka filmowa Miłosława Bożek. Zapraszamy, wstęp wolny!

PROGRAM 12. FESTIWALU EKODZIEŁO

WILKOWICE
PARK WOLNOŚCI
18 maja (poniedziałek), godz. 9.00 

Jesteśmy
warsztaty land artu i opowieści o parku
poprowadzą Waldemar Rudyk  i Jacek Bożek
(warsztaty dla szkół)

Ptaki
Owady zapylające
warsztaty poprowadzą edukatorzy Klubu Gaja
(warsztaty dla szkół)

BYSTRA
GMINNY OSRODEK KULTURY „PROMYK”
KINO „PROMYK”
19 maja (wtorek), godz. 19.00

Monizm – pokaz filmu (Indonezja, 2023)
reżyseria Riar Rizaldi
rozmowę z antropolożką Anetą Romańską
poprowadzi dziennikarka Miłosława Bożek
(wstęp wolny)

BIELSKO-BIAŁA
TAJEMNICZY OGRÓD
19 maja (wtorek), godz. 10.00 

Wydeptywanie
działania performatywne
poprowadzi Jacek Bożek
(warsztaty dla szkół)

Brama
warsztaty land artu
poprowadzi Jarosław Koziara
(warsztaty dla szkół)

20 maja (środa), godz. 10.30

Łąki kwietne
Owady zapylające
Wiewiórki
Rośliny inwazyjne
warsztaty poprowadzą edukatorzy Klubu Gaja
(warsztaty dla szkół)

20 maja (środa), godz.13.00

Brama – wernisaż
poprowadzą
Jarosław Koziara – artysta
Agata Smalcerz – dyrektorka Galerii Bielskiej BWA
Jacek Bożek – Klubu Gaja
(wstęp wolny)

Pobierz plakat festiwalu >>>

Honorowy Patronat
Prezydenta Miasta Bielska-Białej Jarosława Klimaszewskiego oraz Wójta Gminy Wilkowice Macieja Mrówki.

Partnerzy: Miasto Bielsko-Biała Polska Stolica Kultury 2026, Gmina Wyznaniowa Żydowska w Bielsku-Białej, Galeria Bielska BWA, Davines, Zakład Gospodarki Odpadami w Bielsku-Białej, Eko-Wtór Jakubiec, Gmina Wilkowice, Gminny Ośrodek Kultury „Promyk” w Bystrej.

Dofinasowanie ze środków Miasta Bielska-Białej i Gminy Wilkowice.

Na zdjęciu: Waldemar Rudyk „Przenikanie”, Tajemniczy Ogród 2026. Fot. Klub Gaja

Od pięciu lat Klub Gaja dzięki wsparciu Fundacji Drzewo i Jutro pomaga tworzyć ogrody zwiększające różnorodność biologiczną w przedszkolach, szkołach i placówkach rehabilitacji. W tym roku kolejne tereny zieleni przyjazne przyrodzie i mieszkańcom powstaną przy Szkole Podstawowej w Mesznej (8 maja, od godz. 9.00) oraz Szkole Podstawowej nr 31 w Bielsku-Białej (22 maja, od godz. 10.00).  W ogrodzie w Mesznej Klub Gaja razem ze społecznością szkolną posadzą rośliny charakterystyczne dla Beskidu Śląskiego. W Bielsku-Białej stworzą rabatę kwitnących bylin i jagodnik, które są częścią parku wokół szkoły tworzonego wspólnie z Miastem Bielsko-Biała. Wydarzenia realizowane są w ramach 3 letniego projektu Klubu Gaja „Święto Drzewa – ogrody dla przyrody 2024-26” współfinasowanego ze środków Fundacji Drzewo i Jutro.

Po spotkaniach i konsultacjach Klubu Gaja z dyrekcją i nauczycielami ze Szkoły Podstawowej w Mesznej powstał pomysł, by wokół szkoły posadzić roślin gatunków charakterystycznych dla rejonu Beskidu Śląskiego, czyli buczyny, jaworzyny, boru świerkowego. Podczas wydarzenia edukacyjnego, które odbędzie się 8 maja (piątek, od godz. 9.00), zespół Klubu Gaja wraz ze społecznością szkolną posadzi rodzime, charakterystyczne dla tych siedlisk drzewa, krzewy i rośliny. Gatunki drzew nagozalążkowych, okrytozalążkowych, krzewy, paprocie i byliny mogą być wykorzystane do lekcji biologii lub ekologii. Podczas warsztatów uczestnicy zbudują także domki dla owadów zapylających.

Jolanta Migdał z Klubu Gaja, koordynatorka projektu, mówi – „Podczas wspólnej pracy przy sadzeniu drzew, krzewów i roślin zielnych oraz budowaniu schronień dla zwierząt, edukatorzy Klubu Gaja przybliżają dzieciom i młodzieży takie zagadnienia jak utrata bioróżnorodności czy adaptacja do zmian klimatu. Powiedzą, dlaczego tak ważne jest, aby w naszym otoczeniu sadzić gatunki rodzime, wytrzymałe na suszę i nie wymagające używania zbyt dużej ilości wody, będące źródłem pokarmu i miejscem schronienia dla ptaków, owadów i małych ssaków, poprawiające mikroklimat i dające cień w upalne dni. Uczestnicy warsztatów poznają także najbardziej charakterystyczne gatunki roślin rosnące w naszym regionie oraz dowiedzą się jak prawidłowo je sadzić i się nimi w przyszłości opiekować”.

Wydarzenie w Szkole Podstawowej nr 31 w Bielsku-Białej organizowane jest we współpracy z Miastem Bielsko-Biała, które na terenie szkoły zaplanowało nowy park. Podczas wydarzenia, które odbędzie się 22 maja (piątek od godz. 10.00) edukatorki i edukatorzy Klubu Gaja wraz z dziećmi i młodzieżą założą kwitnącą rabatę. W zaplanowanym jagodniku posadzą m.in. porzeczki i agresty. Podczas warsztatów zbudują także domki dla owadów zapylających i budki lęgowe dla ptaków. Nowy park zwiększy bioróżnorodność otoczenia szkoły, posłuży społeczności szkolnej oraz mieszkańcom do wypoczynku i rekreacji. Wpisuje się w wartości Bielska-Białej Polskiej Stolicy Kultury 2026 – miasta splotów, w którym dobrostan mieszkańców tkany jest z natury, wspólnoty i wyobraźni.

Jacek Bożek, założyciel i lider Klubu Gaja, podkreśla – „Dzięki współpracy i szacunkowi dla często bardzo odmiennych partnerów możemy realizować przedsięwzięcia o dużej skali wyzwań. Efekty naszej wspólnej pracy są świadectwem zaangażowania i szukania rozwiązań korzystnych dla wszystkich stron działania. Warto podkreślić, że zakładanie ogrodów czy parków służy nie tylko przyrodzie, ale w szczególności społecznościom lokalnym. W ten sposób budujemy kapitał społeczny i ekologiczny”.

Dzięki wsparciu Fundacji Drzewo i Jutro, razem od 2022 roku założyliśmy 10 ogrodów, które służą społecznościom przedszkoli i szkół do edukacji ekologicznej, obserwacji przyrody i codziennych aktywności. Wspólnie z dziećmi i młodzieżą, rodzicami i mieszkańcami posadziliśmy 3252 rośliny m.in. drzewa, krzewy, pnącza, założyliśmy jagodniki, sady i kwitnące rabaty z bylinami i kwiatami cebulowymi, zbudowaliśmy 86 schronień dla dzikich zwierząt m.in. domków dla ptaków, wiewiórek, nietoperzy, jeży i owadów.

W wydarzeniach i warsztatach edukacyjnych wzięło udział 3252 dzieci i młodzieży z Przedszkola Publicznego i Szkoły Podstawowej  nr 1 w Bystrej, Przedszkola Publicznego w Bestwinie,  Publicznego Przedszkola nr 8 „Zielony Ogród” z Oddziałami Integracyjnymi w Tychach, Zespołu Szkolno-Przedszkolnego im. Dziedzictwa Cystersów Bierzwnickich w Bierzwniku, Szkoły Podstawowej w Jaworznie, Centrum Rehabilitacji, Edukacji i Opieki TPD „Helenów” w Warszawie, Ogrodzie Polisensorycznym Zespołu Szkół Specjalnych nr 4 w Sosnowcu, Zespole Szkół Ponadpodstawowych w Bystrzycy Kłodzkiej, Zespole Szkół Samorządowych w Stroniu Śląskim oraz Centrum Edukacji i Rehabilitacji w Zabrzu.

Projekt „Święto Drzewa – ogrody dla przyrody 2024-26” dofinansowano ze środków Fundacji Drzewo i Jutro w kwocie 300 000 zł.

Na zdjęciu: Prace w „Ogrodzie dla przyrody” w Centrum Edukacji i Rehabilitacji w Zabrzu w 2025 roku .Fot. Klub Gaja

Od lat siedemdziesiątych dwudziestego wieku świętujemy w kwietniu Międzynarodowy Dzień Ziemi, który został ustanowiony z myślą o potrzebie ratowania naszej planety. Z tej okazji, 27 kwietnia, Klub Gaja zaprosił młodzież z VIII Liceum Ogólnokształcącego w Zespole Szkół Medycznych w Bielsku-Białej do Tajemniczego Ogrodu. Uczennice i uczniowie wzięli udział w warsztatach ekologiczno-artystycznych, angażujących ich w opiekę nad tym unikalnym kulturowo i przyrodniczo miejscu. Warsztat land artu „Przenikanie” poprowadził Waldemar Rudyk, a w gąszczu zieleni powstała instalacja artystyczna „Ścieżka wiersza”, która powstała podczas warsztatów z Jackiem Bożkiem. Dziękujemy młodzieży z I klasy „Medyka” za twórczy Dzień Ziemi!

Przez te wszystkie lata, od kiedy ustanowiono 22 kwietnia Międzynarodowym Dniem Ziemi, sytuacja ekologiczna na świecie stała się jeszcze bardziej niestabilna i niepewna. Nie podjęliśmy jako wspólnota państw i ludzi odpowiednich kroków, które mogły by zapobiec zmianom klimatu czy utracie bioróżnorodności. Sytuacja stała się kryzysowa.

Jacek Bożek, założyciel i lider klub Gaja, podkreśla – „Często nam, działaczom i aktywistom ekologicznym zadawane jest pytanie czy nasza praca ma sens i przynosi oczekiwane zmiany na lepsze? W Klubie Gaja po prawie czterdziestu latach pracy dla Ziemi widzimy, że kluczem do poprawy sytuacji jest edukacja na bardzo różnorodnych poziomach. Dlatego też w Tajemniczym Ogrodzie na niegrzebalnej części Cmentarza Żydowskiego w Bielsku-Białej wykorzystujemy sztukę jako narzędzie do głębokiej edukacji ekologicznej łączącej się z historią i tradycją miejsca”.

Dzień Ziemi w tajemniczym Ogrodzie rozpoczął się przywitaniem uczestników i przedstawiciela Miasta Bielsko-Biała – Wiesława Maja, Naczelnika Wydziału Gospodarki Miejskiej. Na początku młodzież zaproszono do wysłuchania opowieści o historii miejsca, procesie społecznym tworzenia Tajemniczego Ogrodu,  aktywnej edukacji  prowadzonej w tym miejscu oraz wydarzeniach wpisanych w program Polskiej Stolicy Kultury 2026. Po wykładzie wprowadzającym młodzi ludzie pracowali w grupach. Wspólnie z artystą stworzyli  instalację land-artową  „Przenikanie”. Mandala z naturalnych materiałów, pozyskanych z terenu ogrodu – suchych konarów i gałęzi wkomponowała się w przestrzeń przyrody Tajemniczego Ogrodu.

Waldemar Rudyk, artysta pracujący z młodzieżą, komentował – „To było fantastyczne spotkanie i absolutnie wyjątkowa młodzież. Twórczo włączyła się we wspólną pracę, takiego efektu nie uzyskalibyśmy przy innym nastawieniu. Praca „Przenikanie” można powiedzieć, że przenikanie powtórne czy „Przenikanie 2”, to kontynuacja pierwszej realizacji, która miała tu miejsce przed czterema laty. Tytuł jest wieloznaczny, przenika się przyroda, działanie artystyczne, siły natury, jedna forma przemija, płynnie zmienia się w drugą. To daje pole do różnych odniesień, życia, filozofii i postaw. Mogliśmy tego wszystkiego doświadczyć. Była to doskonała sposobność, by o tym rozmawiać. Praca w tym szczególnym miejscu mocy, sile Genius loci, to wyzwanie i fantastyczna przygoda”.

Druga grupa młodzieży wzięła udział w warsztacie „Ścieżka wiersza”, który poprowadził Jacek Bożek. Pracowała z ciszą, emocją i słowem – haiku, krótką formą poezji japońskiej. W milczeniu kontemplowali wybrane wiersze i zapisywali je na skrawkach tkanin. Podążając ścieżką przez sacrum Tajemniczego Ogrodu, zanurzeni w gąszczu zieleni, stworzyli z haiku instalację artystyczną, zaznaczając swoją obecność recytowaniem wybranych utworów literackich.

Młodzi ludzie uczestniczący w warsztacie „Ścieżka wiersza”, podsumowując pracę, podkreślali: Martyna – „To wydarzenie, to było dla mnie coś zupełnie innego. Przez wymuszoną ciszę w nas, czuję teraz spokój w sobie. Warsztat dał nam dużo skłonności do refleksji. Było przyjemnie, bo wszyscy czytaliśmy na głos. Czuliśmy jedność, bo każdy robił to samo ale każdy z nas pracował z innym tekstem. Wiersze miały głębokie znaczenie, nigdy bym nie pomyślała, że taki krótki tekst ma tyle znaczeń; Franek – „Warsztat pozwolił nam się odrealnić od rzeczywistości ale też przez zdobytą wiedzę pozwolił nam na zmianę wewnętrzną, może nawet na zmienienie światopoglądu. Dał nam przestrzeń na wytchnienie i wyrzucenie z siebie emocji, tego przebodźcowania, którym jesteśmy otoczeni codziennie. Mogliśmy po prostu być tu i teraz. Mogliśmy być sami ze sobą, co w dzisiejszych czasach rzadko nam się zdarza”.

Tajemniczy Ogród powstał dzięki współpracy Klubu Gaja, Miasta Bielska-Białej i Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Bielsku-Białej. Projekt „Tajemniczy Ogród – Dzień Ziemi” jest współfinansowany ze środków Miasta Bielska-Białej.

Zobacz fotorelację na Facebooku >>>

Klub Gaja podsumował 23. edycję programu Święto Drzewa, która przebiegała pod hasłem Święto Drzewa SZUMIĄCE OPOWIEŚCI. W ten sposób chcieliśmy połączyć działania nakierowane na drzewa i przyrodę z poezją, do czego zainspirowała nas wspaniała poetka Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, której poświęcony był 2025 rok. W zeszłorocznej edycji programu Święto Drzewa wzięło udział blisko 8 tysięcy osób z ponad 800 podmiotów z kraju – placówek oświatowych, urzędów gmin i miast, nadleśnictw, stowarzyszeń, firm, a także osoby prywatne. Do licznika drzew na stronie internetowej Klubu Gaja dopisaliśmy blisko 16 tysięcy nowo posadzonych drzew i krzewów. Najbardziej aktywnych uczestników wyróżniliśmy nagrodami Czarodziejskiego Drzewa, które zostaną wręczone podczas inauguracji kolejnej 24. edycji Święta Drzewa w październiku 2026 roku w Warszawie. Wszystkim uczestnikom dziękujemy za wspólną pracę i zaangażowanie!

Organizowany przez Klub Gaja od 2003 roku program Święto Drzewa to szeroka edukacja na temat ochrony środowiska i zmian klimatu, poparta konkretnymi działaniami – sadzeniem i ochroną drzew. Jak co roku w październiku w całym kraju odbyły się lokalne obchody Święta Drzewa, w ramach których sadzono drzewa, krzewy, byliny i cebule kwiatowe, budowano domki dla owadów, organizowano lekcje tematyczne, zajęcia w terenie, wystawy, konkursy i happeningi poświęcone drzewom. Od początku programu Święto Drzewa, przez 23 lata, dzięki zaangażowaniu blisko 850 000 uczestników, wspólnie posadziliśmy blisko 1 088 000 drzew i krzewów, odkryliśmy ponad 250 niezwykłych drzew – finalistów konkursu Drzewo Roku, zbudowaliśmy blisko 2050 budek lęgowych i schronień dla ptaków, wiewiórek, nietoperzy, jeży i dzikich zapylaczy.

Co roku Klub Gaja przyznaje najaktywniejszym uczestnikom programu Święto Drzewa nagrody Czarodziejskiego Drzewa – za największą ilość posadzonych drzew, za szeroką współpracę oraz kreatywność działań. Rozdanie nagród Czarodziejskiego Drzewa 2026 odbędzie się 10 października 2026 roku w Warszawie podczas inauguracji 24. edycji programu Święto Drzewa. Serdecznie gratulujemy laureatom!

LAUREACI CZARODZIEJSKIEGO DRZEWA 2026

1. Szkoła Podstawowa z Oddziałami Integracyjnym im. Mikołaja Kopernika w Piaskach – za posadzenie 313 drzew, 18 krzewów i roślin zielnych oraz szeroką współpracę w ramach Święta Drzewa m.in. z Urzędem Gminy, radnymi, sołtysami, Nadleśnictwem Piaski i Stowarzyszeniem Łapą Pisane.
2. Przedszkole Miejskie nr 57 im. Marii Konopnickiej w Sosnowcu – za międzypokoleniową współpracę w ramach Święta Drzewa, m.in. z Nadleśnictwem Siewierz i Hospicjum św. Tomasza Apostoła w Sosnowcu.
3. Przedszkole nr 5 „W zaczarowanym lesie” w Siemiatyczach – za przeprowadzenie ciekawych warsztatów kulinarnych dla najmłodszych na terenie ziołowego ogródka „Niezłe ziółko” z udziałem nauczycielek z Litwy i Łotwy.
4. Centrum Edukacji i Rehabilitacji w Zabrzu – za długofalowe działania zwiększające bioróżnorodność ogrodu na terenie ośrodka i pozyskiwanie różnorodnych partnerów do wspólnych działań w ramach Święta Drzewa.
5. Gmina Kępice – za zorganizowanie Święta Drzewa na terenie gminy i zaangażowanie do współpracy m.in. Sołectw, Ochotniczych Straży Pożarnych, Spółdzielni Socjalnych i Szkoły Podstawowej w Kępicach.
6. Szkoła Podstawowa w Maciejowicach – za organizację różnorodnych działań w ramach Święta Drzewa z udziałem uczniów, rodziców, dziadków i bibliotekarek, m.in. wspólne czytanie książek i organizację konkursu plastyczno-literackiego „Opowieść drzewa – opowiadanie lub wiersz z perspektywy drzewa”
7. Gmina Miasto Ostrów Wielkopolski – za organizację corocznych obchodów Święta Drzewa i szeroką współpracę m.in. z Zakładem Oczyszczania i Gospodarki Odpadami, Nadleśnictwem Taczanów, Przedsiębiorstwem Wodociągów i Kanalizacji, Strażą Miejską, Schroniskiem dla Bezdomnych Zwierząt.
8. Przedszkole Gminne w Zespole Szkolno-Przedszkolnym w Kamieńcu – za organizację corocznych obchodów Święta Drzewa i organizację różnorodnych zajęć dla najmłodszych na temat drzew.

Wszystkim uczestnikom Święta Drzewa w 2025 roku serdecznie dziękujemy za wspólną pracę i zaangażowanie i już dzisiaj zapraszamy do udziału w kolejnej 24. edycji programu.

23. Święto Drzewa

Honorowe Patronaty – Prezydent m.st. Warszawy, Prezydent Miasta Bielsko-Biała, Prezydent Miasta Katowice, Prezydent Miasta Sosnowiec
Partnerzy strategiczni – Davines, Omnilogy, EY GDS Poland
Partnerzy – Environmental Partnership Association, Tree of the Year, Fundacja Drzewo i Jutro
Współpraca – Partnerstwo dla Klimatu,  Służewski Dom Kultury, Centrum Informacji Naukowej i Biblioteka Akademicka, Bielsko-Biała Polska Stolica Kultury 2026, International Tree Foundation, Ayvens Poland,  Life Terra, Fundacja Kamili Skolimowskiej 

W marcu w Bielsku-Białej odbyło się spotkanie partnerów projektu „Ożywianie kultury w przestrzeniach miejskich” (REinventing Culture in Urban Places – RECUP) realizowany w programie URBACT IV. Międzynarodowa grupa przedstawicieli z sześciu miast partnerskich odwiedziła Cmentarz Żydowski oraz Tajemniczy Ogród, który powstał na nieużytku cmentarza z inicjatywy Klubu Gaja, Gminy Wyznaniowej Żydowskiej i Miasta Bielska-Biała. Tajemniczy Ogród to jedno z nieoczywistych miejsc dzielenia się historią, kulturą, sztuką i naturą oraz włączania w szczególności dzieci i młodzieży w opiekę nad tym miejscem. Podczas spotkania (5 marca) Jacek Bożek z Klubu Gaja poprowadził z grupą partnerów warsztat Drzewo – Słowo – Wiatr, który zakończył się wspólnym stworzeniem instalacji artystycznej w przestrzeni dzikiej przyrody Tajemniczego Ogrodu.

Projekt „Ożywianie kultury w przestrzeniach miejskich” opiera się na współpracy miast europejskich i transferze sprawdzonych rozwiązań, m.in. modelu działań rozwiniętego w dzielnicy Újbuda w Budapeszcie, gdzie poprzez mikro inicjatywy kulturalne i zaangażowanie mieszkańców udało się przeciwdziałać izolacji społecznej i cyfrowej. W projekcie kultura traktowana jest nie jako gotowa oferta instytucji, lecz jako proces współtworzenia miasta przez jego mieszkańców. Takie działania mają budować poczucie wspólnoty, wzmacniać relacje sąsiedzkie oraz przywracać miejskim przestrzeniom funkcję miejsc spotkań i dialogu.

Podczas wizyty w Bielsku-Białej, grupa przedstawicieli z Węgier, Holandii, Chorwacji , Hiszpanii i Irlandii zapoznała się w różnymi rozwiązaniami w naszym mieście, odwiedziła m.in. Centrum Seniora, Punkt 11, Szyndzielnię. W programie wizyty znalazł się także Cmentarz Żydowski oraz Tajemniczy Ogród, który powstał na nieużytku cmentarza z inicjatywy Klubu Gaja, Gminy Wyznaniowej Żydowskiej i Miasta Bielska-Biała. Uczestniczki i uczestnicy spotkania wysłuchali opowieści Dariusza Gajnego i Jakuba Nowaka o historii cmentarza oraz wydarzeniach kulturalnych, które odbywają się w zabytkowym Domu Ceremonii. Natomiast Jacek Bożek z Klubu Gaja opowiedział o procesie społecznym tworzenia Tajemniczego Ogrodu i poprowadził z grupą partnerów warsztat Drzewo – Słowo – Wiatr, który zakończył się wspólnym stworzeniem instalacji artystycznej w przestrzeni dzikiej przyrody.

Jacek Bożek, założyciel i lider Klubu Gaja, który prowadził warsztat „Drzewo – Słowo – Wiatr, podkreśla – „Przyroda może łączyć ludzi różnych kultur i języków ponad podziałami. Daje im wspólną przestrzeń, którą można wypełnić skupieniem i zagłębieniem się w otaczający nas świat i siebie samego. To wielki dar natury, który otrzymujemy tylko dzięki temu, że jesteśmy mieszkańcami planety Ziemia. Wszyscy bez wyjątku. Nie zawsze potrafimy to docenić. Nie zawsze jesteśmy za ten dar wdzięczni. Dlatego też warto o tym przypominać i młodszym i starszym. Dostaliśmy to miejsce w prezencie i dlatego dbanie o tą spuściznę jest naszym zobowiązaniem. Do tego powinna służyć między innymi edukacja ekologiczna. Jeśli to tylko możliwe głęboką naukę powinniśmy zaczynać od naszych serc, emocji i uczuć. Takie poruszające doświadczenia zostają w naszej pamięci na dłużej, a często na zawsze. Możliwość takiej głębokiej edukacji daje przestrzeń Tajemniczego Ogrodu w Bielsku-Białej. Samo wejście na teren cmentarza żydowskiego powoduje natychmiastowe skupienie i wkroczenie w inną niż codzienna rzeczywistość. Po raz kolejny przekonaliśmy się o tym prowadząc zajęcia w Tajemniczym Ogrodzie z międzynarodową grupą, która znalazła się w Bielsku-Białej w związku z realizacją projektu”.

Kinga Czernek, koordynatorka projektu „Ożywianie kultury w przestrzeniach miejskich” podkreśla – „Dla Bielska-Białej, jednego z partnerów projektu, udział w sieci URBACT IV stał się naturalnym krokiem w rozwoju miasta jako ośrodka kultury i kreatywności. Projekt dobrze wpisał się w lokalny kontekst  – zarówno w działania pilotażowe jak i prezentujące wartości (kreatywność – natura – wspólnota) przyświecające także wartościom pierwszej w historii Polskiej Stolicy Kultury 2026, którą została Bielsko-Biała. Dzięki współpracy z europejskimi partnerami Bielsko-Biała testuje nowe formy aktywizacji mieszkańców, łącząc lokalne dziedzictwo, sztukę i nowoczesne narzędzia partycypacji. W praktyce oznacza to traktowanie miasta jako laboratorium kultury, w którym przestrzeń publiczna – ulice, place czy instytucje – staje się miejscem wspólnego tworzenia, eksperymentowania i budowania silniejszych więzi społecznych. Dzięki temu projekt nie tylko wzbogaca ofertę kulturalną, ale także wspiera rozwój bardziej otwartego, kreatywnego i odpornego społecznie miasta”.

Projekt „Ożywianie kultury w przestrzeniach miejskich” (REinventing Culture in Urban Places – RECUP) realizowany w programie URBACT IV jest realizowany przez 6 partnerów europejskich. Lider projektu: Újbuda (11. dzielnica Budapesztu) – Węgry. Partnerzy: Bielsko-Biała – Polska, Amersfoort – Holandia, Dubrovnik Development Agency (DURA) – Chorwacja, Mancomunitat l’Horta Nord – Hiszpania, Sandyford Business District – Irlandia. Międzynarodową sieć miast  testuje rozwiązania kulturalne w przestrzeni miejskiej, przeciwdziała izolacji społecznej, wykorzystuje kulturę jako narzędzie integracji społecznej. Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego na lata 2021‑2027 w ramach Programu URBACT IV.

Już 24 marca o godzinie 18.00 w Parlamencie Europejskim w Brukseli odbędzie się ogłoszenie zwycięzcy plebiscytu na Europejskie Drzewo Roku 2026, w którym brało udział polskie Krzywe Drzewo w Szydłowcu – Drzewo Roku 2025 polskiej edycji konkursu organizowanego przez Klub Gaja.

ZAPRASZAMY NA BEZPOŚREDNIĄ RELACJĘ Z CEREMONI WRĘCZENIA NAGRÓD – 24 marca, godz. 18.00

https://www.youtube.com/watch?v=AJnz_OruagE

Na zdjęciu: Krzywe Drzewo w Szydłowcu. Fot.Krzysztof Karpiński

Organizowany od 16. lat przez Klub Gaja konkurs Drzewo Roku ma na celu zwrócenie uwagi na ciekawe drzewa, które od pokoleń są częścią lokalnej społeczności, polskiej kultury i historii. W tym roku w finale konkursu znalazły się majestatyczne dęby, miododajne lipy,  szumiące topole, pachnąca lasem sosna i unikatowy w Polsce klon francuski. Które z drzew zdobędzie zaszczytny tytuł Drzewa Roku 2026 dowiemy się już w czerwcu, podczas internetowego głosowania na stronie drzeworoku.pl

Tegoroczna edycja konkursu Drzewo Roku Klubu Gaja zgromadziła  49 zgłoszeń ulubionych przez społeczności lokalne drzew z całej Polski. Obecnie zakończyliśmy pierwszy etap konkursu, w którym Jury spośród otrzymanych zgłoszeń wybrało 16. finalistów. Już w czerwcu wezmą oni udział w głosowaniu internetowym i powalczą o tytuł Drzewa Roku 2026. Zwycięzca będzie reprezentował nasz kraj w konkursie europejskim w 2027 roku.

Coroczne wybory Drzewa Roku gromadzą okazy nie koniecznie najstarsze czy najpiękniejsze, ale te najbardziej ulubione przez społeczności lokalne, drzewa z opowieścią, które inspirują i jednoczą ludzi. Tegoroczni finaliści to: dziewięć wiekowych dębów, będących świadkami historii, centrum życia społecznego i symbolami troski o przyrodę; 3 lipy drobnolistne które dają przestrzeń do modlitwy i zadumy, są inspiracją do podejmowania nowych wyzwań i wdzięcznym modelem dla niejednego fotografa; topola czarna rosnącą nad brzegiem Wisły i wielkomiejska topola kanadyjska; samotnie stojąca sosna zwyczajna, będąca celem wędrówek okolicznych mieszkańców i unikatowy w naszym kraju klon francuski.

Prof. Zbigniew Wilczek, biolog z Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach i członek Jury tak komentuje tegoroczne zgłoszenia drzew – „Do tegorocznej, 16. już edycji konkursu Drzewo Roku, zgłoszono 49 drzew mających istotne znaczenie społeczne, przyrodnicze i krajobrazowe. Poziom opisów drzew jest bardzo wysoki. Większość drzew zasługuje na wyróżnienie i kwalifikację do dalszych etapów konkursu. Dlatego też wybór 16. finalistów, w tym roku był wyjątkowo trudny. Wszystkim uczestnikom konkursu należą się szczególne podziękowania za trud w przygotowania zgłoszeń oraz za działania mające na celu ochronę drzew oraz ich promocję”.

„Bardzo jesteśmy w Klubie Gaja dumni z coraz większego zasięgu konkursu, który ma już swoje lokalne edycje w wielu miastach. O to właśnie chodzi w poszukiwaniu drzew mogących reprezentować społeczności, które budują swoją tożsamość także wokół przyrody. Okazuje się, że możemy jednoczyć się i współpracować w bardzo pozytywny sposób promując zasoby przyrodnicze i kapitał społeczny. Ekologia nie musi być kojarzona z nieustającymi zakazami i nakazami, co bardzo często zniechęca do niej ludzi. Ten pozytywny przekaz konkursu jest jego znakiem firmowym” – podkreśla Jacek Bożek, założyciel i szef Klubu Gaja.

Finaliści konkursu Drzewo Roku 2026

Dąb Józef (Wierzchucino, gm. Krokowa, woj. pomorskie) – dąb szypułkowy (Quercus robur), wiek ponad 400 lat, wys. 24 m, obw. 584 cm, pomnik przyrody. Zgłoszony przez Stowarzyszenie Turystyczne „Kaszuby Północne”, Lokalna Organizacja Turystyczna/ Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, Oddział Wierzchucino/Krokowskie Centrum Kultury w Krokowej.

Kaszubi są mocno przywiązani do natury oraz głęboko religijni. Dowodem na to jest niebywała troska o pomnik przyrody – dąb, którego z inicjatywy wiejskiej społeczności Brzyna i Wierzchucina nazwano Józef, na cześć śp. księdza kanonika Józefa Cisowskiego. Dąb Józef pełni rolę kapliczki i spotkań modlitewnych. Miejscowi zadbali o to, aby dojście do starodrzewu było ogólnodostępne, ogrodzone kamieniami, z ławkami, oznakowane jako pomnik przyrody i zadbane. Na jego pniu występują chronione gatunki porostów: złociszek jaskrawy (Chrysothrix candelaris) oraz odnożyca mączysta (Ramalina farinacea). Usłyszysz tu płynący w pobliżu strumyk, szelest liści oraz głos kukułki i wielu innych ptaków. Wizyta w tym miejscu poprawi Twoją kondycję psychiczną i poczujesz się lepiej. Dąb to wielka miłość i symbol jedności mieszkanek i mieszkańców Brzyna położonego nad Jeziorem Żarnowieckim oraz nadbałtyckiego Wierzchucina, które po I wojnie światowej stało się graniczną niemiecką wsią.

Topola Marzanna (Grudziądz, woj. kujawsko-pomorskie) – topola czarna (Populus nigra L.), wiek. 180 lat, wys.32 m, obw. 662 cm, pomnik przyrody. Zgłoszona przez Damiana Trzybińskiego.

Marzanna to wyjątkowa sokora rosnąca nad brzegiem Wisły, u podnóża grudziądzkiej Kępy Strzemięcińskiej, prawdopodobnie od połowy XIX w. Jej znak rozpoznawczy to monstrualny, w dużej mierze odsłonięty system korzeniowy, który pobudzając wyobraźnię, malowniczo biegnie ku rzece. Dawniej miała niemal 8 m obwodu i potężną koronę, dziś jest cieniem siebie. Powoli zamiera, rozpływając się w krajobrazie, jednak robi to wyjątkowo godnie. Imię zobowiązuje, przywołuje bowiem starą prawdę, iż przemijanie jest częścią porządku natury, nie zaś jego pęknięciem. Jeśli szukamy znaku, który pomoże pogodzić się z biegiem rzeczy, wystarczy położyć dłoń na jej pniu lub odsłoniętych korzeniach. Patrząc na jej okaleczoną, lecz wciąż obecną sylwetkę łatwiej zrozumieć, że życie nie polega na ocaleniu wszystkiego, ale na mądrym poddaniu się temu, co nieuchronne i na odwadze, by mimo wszystko wypuszczać nowe liście. Wiedzą o tym Ci, którzy kochają Marzanne, lecz tego rodzaju lekcji potrzebujemy dziś wszyscy.

Sosna Strażniczka na Trasie Siedmiu Wzgórz (Gorzów Wielkopolski, woj. wielkopolskie) – sosna zwyczajna (Pinus sylvestris L.), wiek ok. 220 lat, wys. 14 m, obw. 445 cm. Zgłoszona przez Miasto Gorzów Wielkopolski-Urząd Miasta, Wydział Ochrony Środowiska i Rolnictwa.

Sosna Strażniczka na Trasie Siedmiu Wzgórz ma ponad 200 lat i zwracający uwagę obwód 4,45 m. Jest celem wędrówek spacerujących mieszkańców, dając chwilę wytchnienia, a także cichym towarzyszem mijanym w czasie marszruty. Została wybrana Gorzowskim Drzewem Roku w 2025 r. Samotnie stojąca sosna na Trasie Siedmiu Wzgórz Gorzowa od lat przyciąga uwagę mieszkańców. Stoi niewzruszona, dumnie wznosi się ku niebu niczym strażnik czasu. Jej obecność budzi refleksje nad siłą natury, przemijaniem i niezwykłą zdolnością drzew do przetrwania. To drzewo żyje w wyobrażeniach mieszkańców jako symbol wytrwałości, piękna, ciszy i nieprzemijającej obecności przyrody w naszym życiu.

Dąb Bartosz- opiekun Bartoszyc (Bartoszyce, woj. warmińsko-mazurskie) – dąb szypułkowy (Quercus robur), wiek ok. 120 lat, wys. 20 m, obw. 250 cm. Zgłoszony przez Stowarzyszenie Integracji Osób Niepełnosprawnych SION w Bartoszycach.

W Bartoszycach rośnie Dąb Bartosz. Osoby z niepełnosprawnościami przychodzą do niego z życzeniami. Często te życzenia się spełniają-choć nikt nie wie jak. Dąb jest wysoki. Ale to nie z powodu wielkości jest znany w okolicy – lecz przez swojego niezwykłego mieszkańca – kota Borysa, który nigdy nie schodził z drzewa (historia autentyczna). Ludzie mówili, że to dziwny kot, który wybrał dąb za swój dom. Są słynni w okolicy, rozumieli się bez słów. Kiedy przychodziła burza, dąb pochylał gałęzie, by osłonić zwierzę przed deszczem. Gdy noc była cicha, kot mruczał tak miękko, że liście drżały jak od wiatru. Dąb Bartosz i kot Borys byli bardzo ze sobą związani. Bartosz jest symbolem dobroci, opiekuńczości. Legenda głosi, że drzewo jest opiekunem Bartoszyc, który pilnuje by spokój nie opuścił tego miejsca. Czuwa nad mieszkańcami by mogli spać spokojnie, tak jak czuwał, by kot Borys czuł się bezpiecznie w jego konarach. „Nie bójcie się. Dopóki rosnę, Bartoszyce będą bezpieczne”.

Dąb Lubiech (gm. Świerzawa, woj. dolnośląskie) – dąb szypułkowy (Quercus robur), wiek ok. 300 lat, wys. 35 m. obw. 670 cm. Zgłoszony przez Zbigniewa Mosonia.

Dąb Lubiech to symbol Gór i Pogórza Kaczawskiego, Krainy Wygasłych Wulkanów, na Dolnym Śląsku. Potężna sylwetka tego wyjątkowego drzewa towarzyszy pięknej, historycznej miejscowości oraz najwyższym szczytom regionu. Rosnący na obrzeżach wsi, wspaniale się prezentuje na tle masywu Okola – jednego z najwyższych szczytów Gór Kaczawskich. To patron turystyki. W otoczeniu drzewa utworzono miejsce odpoczynku z ławami, stołami i ogniskiem, co sprawia, że przy dębie chętnie organizowane są finały imprez turystycznych – rajdów i wycieczek. Dąb Lubiech to także symbol niezłomności i potęgi. W przeszłości towarzyszyła mu lipa, która spłonęła po uderzeniu pioruna, przejmując na siebie nieoczekiwane zagrożenie i ratując swego towarzysza. Oba drzewa na mapach historycznych oznaczone są jako Pomnik Przyrody (N.D. – Natur denkmal). Nieczynne wulkany w swej zastygłej historii liczącej miliony lat symbolicznie dodają energii trwającemu dumnie w sercu Krainy Wygasłych Wulkanów olbrzymowi, który corocznie eksploduje tysiącami zielonych liści. 

Topola Obrońców (Warszawa, woj. mazowieckie) – Topola kanadyjska (Populus xcanadensis  Moench ‘Serotina Aurea’), wiek ok. 100 lat, wys. 25 m, obw.453 cm, pomnik przyrody. Zgłoszony przez Zarząd Zieleni m.st. Warszawy.

To najprawdopodobniej najstarsza topola kanadyjską odmiany „Serotina Aurea” w Polsce! Warszawskie Drzewo Roku 2025. Posadzona w międzywojniu w okolicach popularnego targowiska „Zieleniaka”, które w czasie wojny stało się obozem przejściowym dla tysięcy wysiedlonych ludzi. Ta topola jest jak sama Warszawa – zakorzeniona w trudnej przeszłości, jednak wciąż żywa. Od niepamiętnych czasów drzewa te pojawiają się w legendach, wierzeniach i mitach, gdzie często wiąże się je z przemijaniem, śmiercią lub granicą między światami. Utarło się powiedzenie, że drzewa są niemymi świadkami historii, lecz topole – dzięki specyficznej budowie swych liści – naprawdę wydają się mówić. Gdyby rzeczywiście tak było, topola z „Zieleniaka” z pewnością miałaby sporo do powiedzenia – o heroizmie walczących, ale też o bólu i tragedii niewinnych, którzy zginęli bez możliwości obrony. Dziś rośnie nieopodal pomnika „Barykada Września”, upamiętniającego heroicznych obrońców Ochoty z września 1939 roku, niejako pełniąc przy nim wartę.

LipoCello (Żory, woj. śląskie) – lipa drobnolistna (Tilia cordata), wiek ok. 120 lat, wys. ok.18 m, obw. 240 cm. Zgłoszona przez Liliannę Cimałę z kl.IV z Zespołu Szkolno-Przedszkolnego nr 11 w Żorach.

Dla Lilianny to drzewo jest wyjątkowe, bo przypomina jej dzień, którego nigdy nie zapomni.  „Był piękny, ciepły maj, a ja byłam trochę zdenerwowana, bo tego dnia zdawałam do Państwowej Szkoły Muzycznej. Chciałam grać na fortepianie, lecz komisja zaproponowała wiolonczelę – nie brałam jej wcześniej pod uwagę, dlatego przestraszyłam się i zaczęłam płakać. Powiedziałam mamie, że pewnie nie dostanę się do szkoły, bo pani pokazała mi takie wielkie skrzypce na śrubokręcie. Mama powiedziała, że to piękny instrument. Kiedy już szłyśmy na parking do auta, zobaczyłam lipę drobnolistną. Gdy podeszłam bliżej, zauważyłam, że pod nią coś się świeci – coś leżało na ziemi. To był kapsel z napisem To dopiero początek. Zaczęłam się śmiać i postanowiłam spróbować tego, co przyniesie los. To drzewo dodało mi tej odwagi. Teraz gra na wiolonczeli to moja pasja, a to drzewo przypomina mi tamtą chwilę” – opowiada Lilianna. Lipa rośnie przy szkole muzycznej, cicha i rozłożysta. Daje cień ptakom, pożytek pszczołom i chwilę oddechu tym, którzy się zatrzymają. Cicho szepcze, że i w tym miejscu może zacząć się coś wielkiego.

Dąb Marcina Rożka (Wolsztyn, woj. wielkopolskie) – dąb szypułkowy (Quercus robur), wiek. nieznany, wys. 25 m, obw. 459 cm, pomnik przyrody. Zgłoszony przez Urząd Miejski w Wolsztynie.

Nazwa drzewa pochodzi od nazwiska słynnego wolsztyńskiego rzeźbiarza Marcina Rożka. Według lokalnych przekazów początkiem XX wieku młody i niezwykle utalentowany Rożek miał nocami `zakradać się do parku hrabiego Mycielskiego, rzeźbiąc w konarach drzew fantastyczne stwory rodem ze świata antyku. Prawdopodobnie zachwycony talentem artysty i pięknem jego niecodziennych prac, hrabia zlecił już dorosłemu Rożkowi wyrzeźbienie na potężnym dębie wizerunków Fauna i Meduzy. Te które obecnie znajdują się na konarze drzewa, są kopiami wykonanymi przez lokalnego artystę Wiesława Stępyre, natomiast oryginały można zobaczyć w pobliskim Muzeum Marcina Rożka. Drzewo rosnące w wolsztyńskim parku od lat zajmuje szczególne miejsce w sercach mieszkańców i jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych punktów w mieście.

Melodia Loary (Żelkowo, gm. Główczyce, woj. pomorskie) – klon francuski (Acer monspessulanum), wiek ponad 86 lat, wys. 8 m, obw. 130 cm. Zgłoszony przez Łukasza Fuglewicza (Słowiński Park Narodowy) we współpracy z Zespołem Szkolno-Przedszkolnym w Żelkowie.

Klon francuski w małej wsi na Pomorzu – to brzmiało zbyt pięknie, aby mogło być prawdą. A jednak. Idąc drogą od szkoły, przy kościele; mijając dawny majątek ziemski, dochodząc do cmentarza, docieramy po 700 metrach do celu. I faktycznie. Klon francuski w całej okazałości. Drzewo, którego nie sposób pomylić z innymi, choć jak widać uchodziło uwadze przez dziesiątki lat. Znane tylko wybranym, koneserom botaniki. Owszem klony francuskie spotkamy w ogrodach botanicznych, ale nie tak okazałe i wcale nie często. Ponowne odkrycie tego historycznego okazu nie tylko pobudziło wyobraźnię, ale i zainteresowanie przyrodą, historią regionu. Przede wszystkim też spowodowało zaangażowanie się wielu osób i instytucji ku wspólnemu celowi – stworzeniu wniosku na konkurs Drzewo Roku, a powstała podczas burzy mózgów nazwa „Melodia Loary” nawiązuje do przepływającej przez Żelkowo rzeki Łupawy.

Lipa Sobieskiego (Przeworsk, woj. podkarpackie) – lipa drobnolistna (Tilia cordata), wiek 320 lat, wys. 19 m, obw. 692 cm, pomnik przyrody. Zgłoszony przez Muzeum w Przeworsku Zespół Płacowo – Parkowy.

Lipa Sobieskiego rośnie przy pałacu, siedzibie Muzeum w Przeworsku, w zabytkowym Zespole Pałacowo-Parkowym książąt Lubomirskich. Zgodnie z legendą lipa została zasadzona ręką króla Jana III Sobieskiego. Prawdą jest, że król przebywał w Przeworsku w 1687 r., więc może wydarzenie rzeczywiście miało miejsce? O tym pamięta już tylko ona, nasza bohaterka i popiersie Jana III Sobieskiego, umieszczone nieopodal na cokole. Nasza lipa rośnie przy pałacu Lubomirskich już ponad 300 lat i jest najczęściej fotografowanym i najstarszym drzewem w parku. Niejedno widziała, niejedno słyszała, ale ciągle zachowuje dyskrecję. Od 1994 r. drzewo jest pomnikiem przyrody, a jego obwód pnia aktualnie wynosi 692 cm. Od 2024 r. nie jest sama, ponieważ ma stałego towarzysza, ostatniego właściciela pałacu księcia Andrzeja Lubomirskiego wykonanego z brązu, który siedzi na ławeczce tuż przy jej pniu. Niedawno też została upamiętniona na nowym logo muzeum, bo przecież jest ze wszystkich drzew najważniejsza.

Święta Lipka (Suchodolina, gmina Dąbrowa Białostocka, woj. podlaskie) – lipa drobnolistna (Tilia cordata), wiek 300 lat, wys. 18 m, obw. 610 cm. Zgłoszona przez Szkołę Podstawową w Suchodolinie.

Święta Lipka to około 300-letnie drzewo, będące symbolem Suchodoliny na Podlasiu. W jej pniu znajduje się naturalna wnęka z kapliczką – od pokoleń miejsce zapalania zniczy, składania kwiatów i krótkich modlitw podróżnych oraz mieszkańców. Lipa rosła już w czasach dawnego folwarku, pełniąc rolę punktu orientacyjnego na lokalnym trakcie i świadka historii pogranicza regionu. Procesje majowe zatrzymywały się przy Lipce, prosząc o zdrowie i urodzaj. Dziś drzewo łączy pokolenia jako żywy pomnik pamięci, element tożsamości i naturalna przestrzeń zadumy. Wiedzę o nim podtrzymują mieszkańcy poprzez opowieści, lokalne inicjatywy i popularyzację dziedzictwa przyrodniczo-kulturowego wsi. Święta Lipka to milczący, zielony strażnik historii i wspólnoty.

Dąb Fusia (Sobno, gm. Łukta, woj. warmińsko-mazurskie) – dąb szypułkowy (Quercus robur), wiek 230 lat, wys. 20 m, obw. 424 cm. Zgłoszony przez Michała Pietrusiaka.

Dąb Fusia rośnie na skraju lasu w Sobnie, w jednej z ostatnich zachowanych przed wycinką alei dębowo-bukowych. Drzewo dumnie reprezentuje miejsce, które pozwala się zanurzyć w prawdziwym starolesie. Jego imię upamiętnia mieszkankę Sobna, która próbowała chronić tutejszy las, lecz zmarła tragicznie, nie kończąc swojej misji. Drzewo stało się symbolem troski o las i pamięci o jej działaniach. Wokół niego las nadal żyje, a w koronach krąży bielik, który, jak mówią mieszkańcy, czuwa razem z Fusią nad tym fragmentem lasu. Dziś dąb jest miejscem spotkań i lekcją historii dla najmłodszych. Jego zgłoszenie do konkursu na Drzewo Roku ma przypominać o znaczeniu lasu i o tym, że jeszcze nie jest za późno, by go ocalić.

Dąb w Grzebienisku (gm. Duszniki, woj. wielkopolskie) – dąb szypułkowy (Quercus robur), wiek. ok. 100 lat, wys. 30 m, obw.450 cm, pomnik przyrody. Zgłoszone przez Szkołę Podstawową im. Józefa Gibowskiego w Grzebienisku

Ponad 100-letni dąb usytuowany jest na terenie Szkoły Podstawowej w Grzebienisku. Wiernie odtworzony wizerunek tego drzewa umieszczono w logo szkoły, przyjęte w 100 rocznicę jego posadzenia, wg przekazów, przez ówczesnego kierownika szkoły Józefa Gibowskiego, który od 1992 roku jest patronem szkoły. Był on wielbicielem przyrody, a przede wszystkim społecznikiem, animatorem życia wsi i patriotą. Więziony, torturowany
i zastrzelony przez gestapo w pobliskim lesie. Dąb jest punktem centralnym terenu szkoły. Odbywają się w jego cieniu ważne uroczystości szkolne, a także imprezy rekreacyjne i kulturalne z udziałem uczniów, rodziców, nauczycieli, absolwentów i gości. W jego bezpośrednim otoczeniu toczy się codzienne życie szkolne. Przy różnych okazjach dąb jest ozdabiany i stanowi tło wielu fotografii. Wspomniano o nim także w piosence szkolnej
z okazji przyjęcia logo szkoły.

Dąb Staszek (Laski, gm. Izabelin, woj. mazowieckie) – dąb szypułkowy (Quercus robur), wiek ok. 250 lat, wys. 20 m, obw. 320 cm, pomnik przyrody. Zgłoszony przez Gminne Przedszkole w Laskach „Akademia Pod Dębowym Liściem”.

Zanim powstało przedszkole, dąb szypułkowy już tu rósł. Pomimo wielu zmian zachodzących na przestrzeni lat, dąb zawsze nam towarzyszył społeczności przedszkolnej i doskonale wpasował się w obraz przedszkola, stając się symbolem najbliższego sąsiedztwa. Imię Staszek zostało wybrane na cześć pana Stanisława Maciasa, sołtysa Lasek, znanego z życzliwości i wzorowych relacji sąsiedzkich. Przy Staszku co roku świętowany jest Europejski Dzień Sąsiada. Dąb jest dla dzieci swoistym przyrodniczym kalendarzem i stanowi ważny element wielu zajęć dydaktycznych. Staszek służy wszystkim – łączy, integruje i tworzy przestrzeń do wspólnych spotkań. Pod jego rozłożystą koroną organizowane są pikniki dla przedszkolaków i ich rodzin, pozwalając cieszyć się naturą oraz bliskością naszej małej, serdecznej społeczności.

Dąb Folwarczny (Głogów, woj. dolnośląskie) – dąb szypułkowy (Quercus robur), wiek 120-140 lat, wys. 20 m, obw. 340 cm, pomnik przyrody. Zgłoszony przez Zespół Szkół Przyrodniczych i Branżowych w Głogowie.

W sercu Zespołu Szkół Przyrodniczych w Głogowie, tuż obok tętniących życiem klas i pracowni, stoi on – nasz Dąb Folwarczny. Uważa się, że został zasadzony na przełomie wieków, kiedy to na terenie obecnej szkoły istniały założenia folwarczne. Miejscowi opowiadają, że jego niezwykła, szeroka korona rozpostarta jest tak, by ochronić i objąć wszystkich, którzy znajdują się w jego cieniu. Jego niezwykła, życiowa energia wspierała Społeczność Szkoły w trudnych chwilach, gdy ważyły się Jej losy. Wśród uczniów i absolwentów krąży opowieść o „ Ośmiu życzeniach”. Mówi się, że gdy młody człowiek, stojąc w cieniu dębu, wypowie cicho, ale z wiarą swoje największe marzenie, związane z przyszłością i nauką, wtedy ON doda siły do jego realizacji. Wystarczy dotknąć jego szorstkiej kory i poczuć mądrość, jaką niesie w sobie to Drzewo-Mentor. Jego wizerunek znalazł odzwierciedlenie w logotypie Technikum i na sztandarze Szkoły.

Dąb Krzysztof (Poznań, woj. wielkopolskie) – dąb szypułkowy (Quercus robur), wiek 250-300 lat, wys. 19,5 m, obw. 388 cm, pomnik przyrody. Zgłoszona przez Zarząd Zieleni Miejskiej, Miasto Poznań.

W sercu poznańskiej Wildy, przy ul. Garczyńskiego/Prądzyńskiego, rośnie niezwykły bohater – dab szypułkowy Krzysztof, zwany „królem Wildy”. Jest jednym z najokazalszych w okolicy. Przetrwał obie wojny światowe, Powstanie Wielkopolskie i stał się cenna enklawą zieleni w gęstej zabudowie dzielnicy. Po modernizacji pobliskiego placu zabaw w 2010 roku dąb zyskał szczególną popularność. Jego obecność koi podopiecznych Wielkopolskiego Ośrodka Alzheimerowskiego i zapewnia cień dzieciom bawiącym się na skwerze. Dzięki regularnej opiece arborystów i systemowi nawadniania jest w dobrej kondycji. Krzysztof inspiruje też mieszkańców – z jego żołędzi wyhodowano młode Krzyśki przekazane do poznańskich szkół. W 2025 roku powstało o nim słuchowisko.

Dziękujemy wszystkim za zgłoszenia drzew do tegorocznej edycji konkursu Drzewo Roku! Mogą Państwo pomóc sadzić i chronić drzewa przekazując darowiznę lub 1,5% podatku dla Klubu Gaja. Na stronie klubgaja.pl znajdziecie Państwo Bezpłatny Program PIT lub w deklaracji podatkowej za 2025r. wystarczy wpisać KRS: 0000120069.

Przed nami ostatni tydzień głosowania na Europejskie Drzewo Roku 2026, w którym bierze udział Krzywe Drzewo w Szydłowcu (Crooked Tree). To pierwsze drzewo z woj. mazowieckiego, które dotarło tak daleko w historii tego plebiscytu. W 2025 zwyciężyło w polskiej edycji konkursu Drzewo Roku organizowanego od 15 lat przez Klub Gaja. Od dzisiaj na stronie głosowania nie zobaczymy już liczby punktów jakie mają poszczególne drzewa. Nasz kandydat w chwili utajnienia głosów był na drugim miejscu, tuż za dębem z Litwy. Na trzecim miejscu znajdowała się jabłoń ze Słowacji. Czy uda nam się po raz kolejny zwyciężyć w tym prestiżowym konkursie? Wszystko zależy od naszych głosów oddanych na https://www.treeoftheyear.org/vote/crooked-tree

Krzywe Drzewo – Crooked Tree to 110-letni wiąz szypułkowy w Szydłowcu, pochylający się nisko nad fosą okalającą malowniczą wyspę, na której znajduje się zamek Szydłowieckich i Radziwiłłów. Od lat jest symbolem miasta, miejscem spacerów i jednym z najczęściej fotografowanych punktów w mieście. Stał się także impulsem do działań społecznych i edukacyjnych. W ramach akcji „zWIĄZani z historią” mieszkańcy dzielili się archiwalnymi fotografiami i osobistymi historiami związanymi z drzewem, co zapoczątkowało proces dokumentowania lokalnego dziedzictwa. W Muzeum Miasta Szydłowca realizowane są również warsztaty edukacyjne inspirowane historią Krzywego Drzewa. Zobacz film o polskim kandydacie >>>

 „Krzywe Drzewo pokazuje, że przyroda i historia są nierozerwalnie związane z tożsamością miejsca. To nie jest tylko drzewo – to świadek ludzkich losów i symbol lokalnej pamięci”– podkreśla Katarzyna Majstrak z Szydłowieckiego Centrum Kultury – Zamek, które zgłosiło drzewo do konkursu.

ZAGŁOSUJ NA POLSKIE DRZEWO >>>>>

W głosowaniu na Europejskie Drzewo Roku 2026 , które zakończy się 22 lutego o godz. 16.00, znalazło się 12 ulubionych przez lokalne społeczności drzew z całej Europy, które wygrały w konkursach krajowych. Wszystkie je łączą niezwykłe historie i fakt, że są ważną częścią lokalnego życia i dumą mieszkańców.

Konkurs jak w latach poprzednich odbywa się tylko w języku angielskim. Podczas głosowania wybieramy dwa drzewa spośród wszystkich finalistów. Każdy może zagłosować tylko jeden raz ze swojego adresu e-mail. Oddany głos należy zatwierdzić na swojej skrzynce pocztowej. Zwycięzca zostanie ogłoszony 24 marca podczas ceremonii rozdania nagród w Parlamencie Europejskim w Brukseli.

Konkurs Europejskie Drzewo Roku od 16 lat odkrywa w całej Europie drzewa z najciekawszymi historiami, zwracając tym samym uwagę społeczną na ciekawe, stare drzewa jako ważne elementy dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego, które powinniśmy cenić i chronić. W konkursie biorą udział zwycięzcy etapów krajowych z całej Europy. Organizatorem konkursu jest Environmental Partnership Association (EPA) z siedzibą w Brukseli. W Polsce  Konkurs Drzewo Roku organizuje Klub Gaja.

Polskie drzewa mogą poszczycić znacznymi osiągnięciami się w tym prestiżowym europejskim plebiscycie. W 2017 roku Europejskim Drzewem Roku został Dąb Józef z Wiśniowej. W kolejnych latach zwycięzcami konkursu byli: Dąb Dunin – Strażnik Puszczy Białowieskiej (2022), Dąb Fabrykant z Łodzi (2023), Buk Serce Ogrodu z Arboretum w Wojsławicach (2024), Buk Serce Wzgórz Dalkowskich (2025).

Mogą Państwo pomóc sadzić i chronić drzewa przekazując darowiznę lub 1,5% podatku dla Klubu Gaja. Na stronie Klubu Gaja znajdziecie Państwo Bezpłatny Program PIT lub w deklaracji podatkowej PIT wystarczy wpisać KRS: 0000120069.

Na zdjęciu: Krzywe Drzewo w Szydłowcu. Fot. Łukasz Piorun