APEL WS. UŻYWANIA MATERIAŁÓW PIROTECHNICZNYCH

2020-01-27

Polskie Towarzystwo Etyczne oraz Klub Gaja zwraca się do Prezydenta Miasta Krakowa z apelem o wprowadzenie całorocznego zakazu używania materiałów pirotechnicznych w bliskiej odległości od krakowskiego Ogrodu Zoologicznego i KTOZ Schroniska dla Bezdomnych Zwierząt; w bliskiej odległości bądź bezpośrednio na terenach Bielańsko-Tynieckiego Parku Krajobrazowego, a także na obszarze miejskich terenów zieleni i w naturalnych ekosystemach, jak Las Borkowski, Park Bednarskiego, Kamieniołom Liban, Park im. Henryka Jordana, Park Lotników Polskich, Park Tysiąclecia, Łąki Nowohuckie, Planty Mistrzejowicko-Bieńczyckie oraz w innych, podobnych miejscach bytowania zwierząt na terenie Gminy Miejskiej Kraków. Swój apel uzasadniamy zapisami Ustawy o ochronie przyrody (Dz.U. z 2016 r., poz. 2183), Ustawy o lasach (Dz. U. 1991 Nr 101 poz. 444) i Ustawy o ochronie zwierząt (Dz. U. 1997 Nr 111 poz. 724).

Ornitolodzy od wielu lat podkreślają, że rozbłyski sztucznych ogni, połączone z hukiem wystrzałów, wywołują potężne ataki stresu i paniki wśród wszystkich okolicznych gatunków ptaków. Efektem nagłego stresu jest automatyczne zamknięcie tętnic wieńcowych i błyskawiczny zawał mięśnia sercowego u ptaków – fajerwerki są śmiertelnym zagrożeniem, które wywołuje poważne szkody wśród populacji wszelkich gatunków ptaków. Drugim poważnym zagrożeniem są ataki silnej paniki ptaków i innych dzikich zwierząt, które powodują chaotyczne ucieczki. Biorąc pod uwagę wielokrotnie bardziej wrażliwy zmysł słuchu zwierząt, rzucają się one na oślep do ucieczki, zderzając się z dowolnego typu przeszkodami, w tym – drzewami, siatkami, wbiegają pod koła jadących samochodów. Jak pokazują statystyki ośrodków leczenia i rehabilitacji dzikich zwierząt, podczas strzelania materiałami pirotechnicznymi, drastycznie rośnie liczba ciężko zranionych, połamanych oraz martwych m. in. saren, ptaków, ale też psów, wskutek bardzo silnych zderzeń z różnymi obiektami.

Inspektoraty Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Zwierząt Animals udostępniają dokumentację, która wskazuje, że korzystanie z materiałów pirotechnicznych (sztuczne ognie, petardy hukowe) prowadzi nie tylko do ataków paniki u dzikich oraz domowych zwierząt, ale też do bardzo poważnych stanów lękowych, które widoczne są np. wśród kotów i psów trzymanych w domach podczas strzelania. Stany lękowe zarówno u domowych, jak i wolno żyjących zwierząt, prowadzą do ataków padaczki oraz częstych zawałów mięśnia sercowego.

Należy dodać, że od początku stycznia 2020 dotychczas (8 stycznia) społeczną petycję, dotyczącą zakazu sprzedaży i używania fajerwerków oraz petard hukowych, w całej Polsce podpisało niemal 35 000 osób, co jest silnym głosem obszernej grupy społecznej, pragnącej większej kontroli nad używaniem materiałów pirotechnicznych.
 

Biorąc pod uwagę wartość ekologiczną Bielańsko-Tynieckiego Parku Krajobrazowego, to art. 17 ust. 1) Ustawy o ochronie przyrody wskazuje, że w parku krajobrazowym mogą być wprowadzone zakazy m.in. realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, do jakich należy używanie materiałów typu petardy i sztuczne ognie. Ponieważ na terenie Gminy Miejskiej Kraków bytują gatunki chronionych m.in. ptaków, należy odnieść się do art. 46. pkt 1. Ustawy o ochronie przyrody: „Ochrona gatunkowa obejmuje okazy gatunków oraz siedliska i ostoje roślin, zwierząt i grzybów”, zaś art. 46 pkt. 3. precyzuje: „W celu ochrony ostoi, miejsc rozrodu i regularnego przebywania zwierząt objętych ochroną gatunkową mogą być ustalane strefy ochrony.” Zgodnie z art. 52. pkt 1. Ustawy o ochronie przyrody, „W stosunku do dziko występujących zwierząt gatunków objętych ochroną gatunkową, mogą być wprowadzone następujące zakazy: ust. 12) umyślnego płoszenia lub niepokojenia; ust. 13) umyślnego płoszenia lub niepokojenia w miejscach noclegu, w okresie lęgowym w miejscach rozrodu lub wychowu młodych lub w miejscach żerowania zgrupowań ptaków migrujących lub zimujących.

Te zakazy są obowiązujące na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 stycznia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2016 r., poz. 2183), zaś aby mogły być realizowane, miasto powinno zakazać wyraźnie na terenach – pozostających w jego zarządzie, a będących miejscem bytowania czy siedlisk zwierząt objętych ochroną gatunkową – używania wszelkich materiałów pirotechnicznych, w tym petard i fajerwerków, służących rozrywce. Ich stosowanie w tych miejscach bowiem wprost narusza przepisy ustawy. Podkreślamy, że zgodnie z art. 131 pkt 14 Ustawy o ochronie przyrody, płoszenie, niepokojenie, a także niszczenie siedlisk i miejsc bytowania zwierząt gatunków chronionych stanowi wykroczenie. Jasne określenie ze strony Prezydenta miasta, że dane tereny stanowią takie istotne  z punktu widzenia zwierząt przestrzenie, będzie stanowić ważny sygnał społeczny, w tym informację o szkodliwości odpalania petard i fajerwerków, a także będzie budować świadomość prawną, że naruszenie tego zakazu stanowi wykroczenie. Policja wówczas miałaby także dużo bardziej sprecyzowane pole działania.

Dodatkowo, jeśli chodzi o zakaz używania materiałów pirotechnicznych w Parku Krajobrazowym, to w Ustawie o lasach czytamy: „Art. 30. 1. W lasach zabrania się: 12) płoszenia, ścigania, chwytania i zabijania dziko żyjących zwierząt; 14) hałasowania oraz używania sygnałów dźwiękowych, z wyjątkiem przypadków wymagających wszczęcia alarmu.”

W przypadku krakowskiego Ogrodu Zoologicznego oraz KTOZ Schroniska dla Bezdomnych Zwierząt, zakaz używania materiałów pirotechnicznych w bliskiej odległości od tych miejsc wynika z zapisów Ustawy o ochronie zwierząt (Dz. U. 1997 Nr 111 poz. 724), art. 6 pkt. 1a. „Zabrania się znęcania nad zwierzętami. 2. Przez znęcanie się nad zwierzętami należy rozumieć zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, a w szczególności: 9) złośliwe straszenie lub drażnienie zwierząt.” Używanie materiałów pirotechnicznych zatem nie tylko nosi znamiona znęcania się nad zwierzętami, ale także ustawowo zabronionego „okrutnego traktowania”, zgodnie z art. 4. Ustawy o ochronie zwierząt: „Ilekroć w ustawie jest mowa o: 8) „okrutnym traktowaniu” – rozumie się przez to wymienione w ustawie przypadki znęcania się nad zwierzętami oraz inne postępowanie właściciela bądź innej osoby, prowadzące do skutków porównywalnych ze skutkami znęcania się”.

Przede wszystkim jednak, używanie materiałów pirotechnicznych w bliższej bądź dalszej obecności zwierząt towarzyszących lub dzikich (z uwagi na ich niezwykle wrażliwy zmysł słuchu), jest niemal zawsze łamaniem art. 1. pkt 1. Ustawy o ochronie zwierząt: „Zwierzę, jako istota żyjąca, zdolna do odczuwania cierpienia, nie jest rzeczą. Człowiek jest mu winien poszanowanie, ochronę i opiekę.”, bowiem doprowadzanie zwierząt do ataków paniki, stanów lękowych, bolesnych wypadków i zawałów serca jest rażąco sprzeczne z poszanowaniem, ochroną i opieką nad zwierzętami.
 

Naukowcy mówią, że jesteśmy w trakcie szóstego wielkiego wymierania gatunków, spowodowanego działalnością człowieka. Wiemy również, że lokalne kroki, podjęte dla ratowania tutejszej fauny, flory i naturalnego środowiska mają pozytywne konsekwencje klimatyczno-ekologiczne w skali globalnej. Z tego powodu, wprowadzenie zakazu  używania materiałów pirotechnicznych, śmiercionośnych dla zwierząt, ale też niebezpiecznych dla ludzi, zdecydowanie przyczyni się do ratowania ekosystemów dla naszego pokolenia oraz dla przyszłych pokoleń.